Sanat Tarihi - Çıkmış Sorular

Ünite 1

Akkad Krallığı Kralları

  1. Aşağıdakilerden hangisi Akkad Dönemi’nin en önemli krallarından birinin adıyla anılan steldir?
    • A-) Gudea
    • B-) Ur-Nanşe
    • C-) Nannar
    • D-) II. Aşurnasirpal
    • Cevap E-) Naram-Sin

    Açıklama: Ünite 1 özetine göre, Akkad Uygarlığı’nın en önemli krallarından biri Naram-Sin’dir ve onun adına dikilen stel (Naram-Sin Steli) önemlidir. II. Aşurnasirpal Asur dönemine aittir.

Anadolu Neolitik Mimarisi

  1. ——, Anadolu’da Erken Tunç Çağı’nda yaygın olarak inşa edilen ve iki odadan oluşan ev tipidir. Ev planı girişte küçük bir ön oda, arkada ise ocaklı uzun bir odadan oluşur. Yukarıda paragrafta boş bırakılan yeri tamamlar?
    • A-) Sitadel
    • Cevap B-) Megaron
    • C-) Ortostad
    • D-) Fibula
    • E-) Ziggurat

    Açıklama: Metinde Anadolu’da Neolitik Dönem mimarisi anlatılırken, Anadolu’da Erken Tunç Devri’nde (MÖ 3000-1200) yerleşim merkezlerinden Çanakkale Troya I yerleşmesinde evlerin ‘megaron (iki odalı ev) tipinde’ olduğu belirtilmiştir. Megaron planı, girişte küçük bir ön oda ve arkada ocaklı uzun bir odadan oluşan yapıdır.

Anadolu Neolitik Yerleşimleri

  1. Friglerin kentleşme ve mimarlık alanında ulaştıkları düzeyin en iyi izlenebildiği, Sakarya ile Porsuk nehirlerinin birleşme noktasına yakın olarak kurulmuş olan yerleşim merkezi aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Gordion
    • B-) Çatalhöyük
    • C-) Boğazköy
    • D-) Sardes
    • E-) Tuşba

    Açıklama: Anadolu’da Tarih Öncesi (Neolitik Devir) başlığı altında, Çanak Çömleksiz Neolitik dönemin öne çıkan iki önemli gelişmesinden birinin, anıtsal boyutlardaki Urfa Nevali Çori’de ve Göbekli Tepe’deki steller ve tapınaklar olduğu belirtilmiştir. Frig Uygarlığı başlığı altında ise, “Frig heykel sanatı çok gelişmiştir… En önemli yerleşim merkezleri Gordion’dur…” bilgisi verilmiştir. Ancak soru, Friglerin kentleşme ve mimarlık düzeyini en iyi yansıtan yerleşim yerini soruyor. Gordion, Friglerin en önemli yerleşim merkezidir ve mimari olarak da öne çıkar.

Anadolu Tarih Öncesi

  1. Anadolu’ya MÖ üçüncü bin yılın başlarında Kafkasya’dan göç ettikleri varsayılan; başkenti Çorum ili sınırları içinde kalan, eski adı Hattuşa, günümüzdeki adı ise Boğazköy olan uygarlık aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Urartu
    • B-) Frig
    • C-) Sümer
    • D-) Lidya
    • Cevap E-) Hitit

    Açıklama: Ünite 1’de Anadolu’da Tarih Öncesi sanat anlatılırken Hitit Uygarlığı’ndan bahsedilmiştir. Metinde: “Hitit Uygarlığı: Kafkasya’dan MÖ 3000’lerin başlarında göçtükleri düşünülen bir topluluk olan Hititler başkenti Çorum sınırları içerisindeki Hattuşa (Boğazköy) merkezli bir devlettir.” ifadesi yer almaktadır.

Anadolu Tümülüsleri

  1. Uşak Müzesi’nde sergilenen Batı Anadolu Tümülüslerinden ele geçirilmiş, dönemin giysi ve saç modelleri hakkında bilgi veren duvar resimleri aşağıdaki uygarlıklarından hangisine aittir?
    • A-) Urartu
    • B-) İyon
    • C-) Hitit
    • Cevap D-) Lidya
    • E-) Frig

    Açıklama: Uşak Müzesi’nde sergilenen Batı Anadolu Tümülüslerinden ele geçen giysi, saç modaları, araç gereç kullanımı ve cenaze törenleri ile ilgili duvar resimleri, Lidyalıların önemli eserleri olarak değerlendirilmektedir.

Eski Mısır Tanrıları

  1. Hayvan biçiminde tasvir edilen Eski Mısır tanrılarından Anubis’in başı, aşağıdaki hayvanlardan hangisinin başıdır?
    • A-) İnek
    • B-) Timsah
    • C-) Kedi
    • Cevap D-) Aslan
    • E-) Çakal

    Açıklama: Eski Mısır’da tanrılar çeşitli hayvan formları ile temsil edilmektedir. Çakal başı ile temsil edilen tanrı Anubis’tir. Anubis, mumyalama ve ölüler âlemiyle ilişkilidir. Ölüler Kitabı’nda adı geçen tanrılar arasında yer alır.

Eski İran Tarihi

  1. Eski İran topraklarındaki ilk siyasi birliğin kuruluşunu gerçekleştiren uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Med
    • B-) Part
    • C-) İskit
    • D-) Pers
    • Cevap E-) Elam

    Açıklama: Metinde Eski İran Sanatı’nda, Elamlılar’ın İran’ın ilk siyasi birliğini kurduğu belirtilmektedir: “Elamlılar (MÖ 3000-MÖ 640) İran’ın ilk siyasi birliğini kurmuşlardır.” Ardından Med, Pers vb. dönemler sıralanır.

Lidya Uygarlığı ve Para

  1. Altın, gümüş karışımı elektron adı verilen madenden basılan parayı icat eden aşağıdaki Anadolu Uygarlıklarından hangisidir?
    • A-) Likya
    • B-) Frig
    • C-) Hitit
    • Cevap D-) Lidya
    • E-) Urartu

    Açıklama: Lidya Uygarlığı, Anadolu’da Neolitik Çağ’a kadar uzanan bir yerleşime sahiptir ve en çok parayı icat etmiş olmaları ile bilinirler. Ünite 1 özetinde belirtildiği üzere, Lidya krallığında altın ve gümüş karışımı olan elektron adı verilen madenden basılan ilk sikkeler kullanılmıştır. Bu nedenle doğru cevap Lidya’dır.

Mezopotamya Heykel Sanatı

  1. Boğazköy’de erken örneklerinden birini gördüğümüz, insan başlı, aslan vücutlu hayali yaratık aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Ryhton
    • B-) Hiyeroglif
    • C-) Ortostad
    • Cevap D-) Sfenks
    • E-) Lamaşşu

    Açıklama: Akkad Uygarlığı başlığı altında, “Savaşçı olan Akkadlar… kralları adına heykeller ve kabartmalar yapmışlar, kralların yaptıkları işleri işledikleri dikili taşlar dikmişlerdir.” ifadesi yer almaktadır. Ancak Soru 9’daki ‘insan başlı, aslan vücutlu’ tanımı, daha çok Asur’a ait, Saray girişlerinde yer alan ‘Lamaşşu’ (Lamassu) veya ‘Sfenks’e benzemektedir. Metinde Sfenks tanımlanmamış olsa da, Soru 17’de Lamassu tanımlanmıştır. Mezopotamya’da bilinen insan başlı, kanatlı boğa heykelleri (Assur) Lamaşşu’dur. Ancak bu soru Boğazköy’deki (Anadolu) bir eserden bahsediyor gibi görünüyor. Boğazköy (Hitit) ile ilgili notlarda bir tanımlama yoktur. Ancak Soru 17’nin cevabı Lamassu’dur. Mezopotamya’da bu tür karma yaratıklar (insan/hayvan/boğa) genellikle Sfenks veya Lamassu olarak bilinir. Lamassu, genellikle giriş bekçisidir. Soru 9’daki tanıma en uygun terimlerden biri Sfenks’tir (insan başlı-hayvan vücutlu). Metinde Sfenks tanımlanmamış, ancak Soru 17’nin cevabının Lamassu olduğu düşünülürse, en yaygın karma yaratıklar Sfenks ve Lamassu’dur. D seçeneği Sfenks olduğu için, insan başlı-hayvan vücutlu karma yaratık olarak Sfenks’i işaretliyoruz (Asur’da yaygın, ancak Anadolu’da da benzer figürler bulunur).

Mezopotamya Kale Sanatı

  1. Sus şehri kazılarında kale ve saray kapılarının iki yanında koruyucu olarak yerleştirilmiş heykelleri ile karşılaştığımız, insan başlı-boğa vücutlu karma yaratık aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sfenks
    • B-) Kerub
    • Cevap C-) Lamassu
    • D-) Gryps
    • E-) Kentaur

    Açıklama: Akkad Uygarlığı başlığı altında, “…Saray girişlerinde Lamaşşu adı verilen heykeller yapmışlardı.” bilgisi verilmiştir. Lamassu, genellikle bir kentin veya sarayın girişini koruyan, insan başlı, boğa/aslan vücutlu, kanatlı heykeldir. Metinde bu eserler Asur saray girişlerinde yer alır olarak geçmektedir (Soru 17’nin cevabı Lamassu’dur. Soru 9’daki tanıma en yakın karma yaratıktır).

Mezopotamya Mimari Eserleri

  1. Sümerlere özgü bir yapı türü olan zigguratların, MÖ 3500 ile MÖ 3100 arasında yapılmış, badanalı tuğla duvarlarıyla Uruk’ta bulunan ilk örneklerinden birisi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Ur
    • B-) Koka Zanbil
    • C-) Nannar
    • Cevap D-) Beyaz Tapınak
    • E-) Çoğa Zenbil

    Açıklama: Metinde Sümer Uygarlığı anlatılırken, Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki Uruk’ta bulunan Beyaz Tapınak’ın, zigguratların ilk örneklerinden olduğu belirtilmektedir: “Sümer Uygarlığı: Dicle ve Fırat nehirleri arasında bilinen merkezi Uruk olarak kurulmuştur. Uruk’taki (Warka) Beyaz Tapınak, tapınak yapısıyla taçlandırılan zigguratların ilk örneklerindendir.”

Mezopotamya Resim Sanatı

  1. Duvar sıvası üzerine daha yaşken toprak boyalarla yapılan resimlere ne ad verilir?
    • Cevap A-) Fresk
    • B-) Revak
    • C-) Mozaik
    • D-) Abadana
    • E-) Kerub

    Açıklama: Mezopotamya’da İlk Çağ Sanatı başlığı altında, Fresk terimi tanımlanmıştır: “Fresk: Duvar sıvası üzerine daha yaşken toprak boyalarla yapılan resim.”

Mezopotamya Tarih Öncesi

  1. “Mezopotamya” terimi kültürel olarak aşağıdaki uygarlıklardan hangisini kapsamaz? (2 kez soruldu)
    • A-) Babil
    • B-) Akkad
    • C-) Sümer
    • Cevap D-) Frig
    • E-) Asur

    Açıklama: Mezopotamya, Yunanca’da ‘ırmaklar arasındaki ülke’ anlamına gelir ve günümüz Irak topraklarına denk gelen alandır. Sümer, Akkad, Babil ve Asur gibi uygarlıkların birleşik kültürünü kapsar. Hint uygarlığı bu coğrafi bölgenin dışında yer alır. (Sayfa 3, Mezopotamya’da Tarih Öncesi: ‘Yunancada ırmaklar arasındaki ülke anlamına gelen Mezopotamya günümüz Irak topraklarına denk gelen alana verilen isimdir.’)

  2. Sami krallıklarının öncüsü olan ve krallarını doğrudan tanrı gibi gören Mezopotamya Uygarlığı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Akkad
    • B-) Sümer
    • C-) Asur
    • D-) Babil
    • E-) Lagaş

    Açıklama: Metinde Akkad Uygarlığı’ndan bahsedilirken, onların Asur ve Babil krallıklarının öncüsü olduğu ve “Savaşçı olan Akkadlar tanrıların temsilcisi değil de tanrı olarak gördükleri kralları adına heykeller ve kabartmalar yapmışlar” ifadesiyle kralların yüceltildiği ve tanrılaştığı vurgulanmaktadır. Bu durum, Sami krallıklarının öncüsü olan bu uygarlığın, krallarını tanrılaştırma eğilimini gösterir.

Mezopotamya Tarih Öncesi Kültürleri

  1. Adını Kuzey Irak’ta Musul yakınlarında kurulmuş bir yerleşimden alan, kerpiç duvarlı çok mekanlı yapıların ve ham bakırdan dövülmek suretiyle takıların yapıldığı, MÖ altıncı binin başlarına tarihlenen Mezopotamya kültür devresi aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Hassuna kültürü
    • B-) Uruk kültürü
    • C-) Obeyd kültürü
    • D-) Halaf kültürü
    • E-) Samarra kültürü

    Açıklama: Mezopotamya Tarih Öncesi başlığı altında, Hassuna kültürünün kerpiçli mimari yapının en geliştiği dönem olduğu, mezarlarda heykelcikler ve süs eşyaları bulunduğu ve bakırdan takılara rastlandığı belirtilmiştir. Bu kültür, Kuzey Irak ve Musul civarında yaşamıştır ve metinde kerpiçli mimari ve maden eserlerinden bahsedilmektedir.

Sümer Mimari Yapıları

  1. Sümer uygarlığının bilinen en eski merkezi Uruk’tur. Kette Sümerlere özgü bir yapı türü olan yani kule tapınaklar bulunur. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
    • A-) dolmenler
    • Cevap B-) zigguratlar
    • C-) höyükler
    • D-) megaronlar
    • E-) tümülüsler

    Açıklama: Sümer uygarlığının merkezi Uruk’tur. Uruk’taki Beyaz Tapınak, tapınak yapısıyla taçlandırılan zigguratların ilk örneklerindendir. Zigguratlar, Mezopotamya’da görülen bir kule tapınak türüdür.

Tarih Öncesi Yerleşimler

  1. Farklı zamanlarda oluşan kültür katmanlarının toprakla üstlerinin örtülmesi ile oluşan doğal tepeciklere ne ad verilir?
    • A-) Menhir
    • B-) Stel
    • C-) Litik
    • D-) Obsidiyen
    • Cevap E-) Höyük

    Açıklama: Metinde Neolitik Devir’de insanların yerleşik yaşama başladığı ve yerleşimin su kenarlarını seçtiği belirtilir. Ayrıca, “Bu dönemden günümüze kalan duvar resimlerinden dönem insanının kültürleri izlenebilmektedir” ifadesiyle bu yerleşimlerin izlerinin sürüldüğü anlatılmaktadır. Farklı zamanlarda oluşan kültür katmanlarının toprakla üst üste örtülmesiyle oluşan doğal tepeciklere ‘Höyük’ adı verilir.

Tarih öncesi malzeme

  1. Volkanik püskürtmelerle ortaya çıkmış ve özellikle Neolitik Çağ’da yaygın olarak alet yapımında kullanılmış volkanik cama ne ad verilir?
    • A-) Höyük
    • B-) Stel
    • Cevap C-) Obsidiyen
    • D-) Menhir
    • E-) Figürin

    Açıklama: Metinde Taş Devri, Paleolitik, Mezolitik ve Neolitik olarak ayrıldığı belirtilir. Neolitik Devir’de obsidiyen aletlerin geliştirildiği ve anıtsal yapılar olduğu söylenir. Obsidyen, volkanik camdır ve özellikle Neolitik dönemde (MÖ 9.000-7.000) Anadolu’da alet yapımında kullanılmıştır. Metinde bu camın adı geçmese de, volkanik kökenli olduğu ve taş/kemik aletlerle birlikte anıldığı için, volkanik camın (obsidyen) Neolitik’te kullanıldığı bilgisi ile ilişkilendirilebilir.

Urartu Kral Mezarı

  1. Tuşba’da özgün ve görkemli bir örneği bulunan, yüksek kayalıklar üzerine kurulmuş, çevresi surlarla kuşatılmış, içinde saray, tapınak, depo mekânları ve atölyelerin bulunduğu yönetim birimine ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Ortostad
    • B-) Ryhton
    • C-) Tümülüs
    • D-) Lamaşşu
    • Cevap E-) Sitadel

    Açıklama: Soru, Tuşba’da (Van) bulunan, yüksek kayalıklar üzerine kurulu, çevresi surlarla kuşatılmış, içinde saray, tapınak, depo ve atölyelerin bulunduğu yönetim birimini (sitadel/kale) sormaktadır. Metinde, Anadolu’da İlk Çağ Sanatı bölümünde Urartu Uygarlığı anlatılırken, ‘Van Gölü ve çevresidir. Merkezi Van Gölü ve çevresidir. Bu dönem kültürel birliğin sağlanması, merkezileşmiş siyasi otoritenin varlığı ve büyük siyasi zenginliği ile eşsiz bir dönemdir. Van sınırları içerisindeki yüksek düzeyde işçiliğin göze çarptığı görkemli kral mezarlarının yer aldığı sitadel (çevresi surları kuşatılmış saray, tapınak, depo ve atölye içeren kale) Urartu mimarisinin en özgün tasarımıdır’ ifadesi yer almaktadır (Sayfa 1, Ünite 1).

Ünite 2

Anadolu Çini Sanatı Evreleri

  1. Üzeri kırmızı ve siyah boyalı eşkenar dörtgen ve dama kompozisyonlarıyla bezenmiş, yayvan ağızlı, kısa boyunlu seramik kaplar Gansu seramiklerinin aşağıdaki evrelerinden hangisinde üretilmiştir?
    • A-) Şindien
    • B-) Ciacing
    • Cevap C-) Maçang
    • D-) Banşan
    • E-) Ming

    Açıklama: Gansu seramikleri, Neolitik Çağ’a tarihlenebilen, Kuzey Çin’den gelen, Yakın Doğu seramikleriyle benzerlik gösteren kırmızı hamurlu seramiklerdir. Bu seramiklerin yüzeyleri kırmızı, kahverengi ve siyah renk kullanılarak yapılmış helezonik motiflerle bezenmiştir. Metinde ‘eşkenar dörtgen ve dama kompozisyonları’ ile bezenmiş seramikler, Osmanlı dönemi çinilerinin motifleri arasında sayılmıştır (Lale, sümbül, karanfil vb.). Gansu seramikleri saf helezonik motiflerle tanınır.

Cayna Mimari Üslubu

  1. MÖ 6. yüzyılda Hindistan’da ortaya çıkan, şiddeti dışlayan ve Tanrı’ya ulaşmak için yoğun çileciliği ibadetin en önemli parçası gören ve bir mezhebe bağlı olarak ortaya çıkan mimari üslup aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Çayna üslubu
    • B-) Eyâlet üslubu
    • C-) Kuzey Hindistan üslubu
    • D-) Güneydoğu Hindistan üslubu
    • E-) Hinan-Hint üslubu

    Açıklama: MÖ 6. yüzyılda Hindistan’da ortaya çıkan, şiddeti dışlayan ve yoğun çileciliği esas alan Cayna mezhebine bağlı mimari üslup, Cayna üslubu olarak adlandırılır. (Sayfa 3, Budacılığa ait Mimari başlığı altında: ‘Cayna üslubu: MÖ 6. yüzyılda Hindistan’da ortaya çıkan, Brahman sınıfı olmayan, şiddeti dışlayan ve Tanrı’ya ulaşmak için yoğun çileciliği ibadetin en önemli parçası gören Cayna mezhebine bağlı olarak oluşan üslup.’)

Erken Rönesans Ressamları

  1. Resimlerinde zengin hayal gücü hissedilen, Lorenzo Medici Villası’na yaptığı mitolojik “İlkbahar” ve “Venüs’ün Doğuşu” tabloları en tanınmış eserleri arasında bulunan ressam aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Pietro Della Francesca
    • B-) Andrea Mantagne
    • C-) Pietro di Cosimo
    • D-) Filippo Lippi
    • Cevap E-) Sandro Boticelli

    Açıklama: Sandro Botticelli, Lorenzo Medici Villası’na yaptığı mitolojik temalı tablolarıyla tanınır. ‘İlkbahar’ ve ‘Venüs’ün Doğuşu’ eserleri Erken Rönesans’ın önemli figüratif eserlerindendir (Ünite 2, İtalya’da Rönesans Sanatı).

Eski İran mimari terimleri

  1. Eski İran hükümdarlarının taht salonlarına ve da içeren önü sütunlu taraylalarına ne ad verilir?
    • A-) Ateşgede
    • B-) Kerub
    • Cevap C-) Revak
    • D-) Abadana
    • E-) Frek

    Açıklama: Mimari terimler arasında, “Abadana: Eski İran hükümdarlarının taht salonlarına ve taht salonunu da içeren önü sütunlu saraylarına verilen ad.” şeklinde tanımlanmıştır.

Eski İran mimarisi

  1. Eski İran’da Zerdüştler’in tapınmak üzere yaptıkları, önlerinde bir avlu bulunan yaklaşık iki metre yükseklikteki kare tabanlı bir kaide üzerinde yer alan, köşelerindeki birer payenin bulunduğu kutsal makamları olan tapınaklara ne ad verilir?
    • Cevap A-) Ateşgede
    • B-) Mâbed
    • C-) Revak
    • D-) Kerub
    • E-) Abadana

    Açıklama: Mimari başlığı altında, Ateşgede tanımı şöyledir: “Ateşgede: Eski İran’da Zerdüştler’in ateşe tapmak üzere yaptıkları tapınaklara ataşgede denir. Önlerindeki bir avlu bulunan yaklaşık iki metre yükseklikteki kare tabanlı bir kaide üzerinde yükselen, köşelerindeki birer payenin bulunduğu kutsal makamlardır.”

Frig heykel sanatı

  1. Friglerin en özgün eserlerinin örneklerini bulduğumuz, bir mezar odasının üstüne taş, toprak yığılarak yapılan tepelere ne ad verilir?
    • A-) Sitadel
    • B-) Fibula
    • C-) Ortostad
    • Cevap D-) Tümülüs
    • E-) Höyük

    Açıklama: Frig Uygarlığı altında, “Frig heykel sanatı çok gelişmiştir ve bulunan bulgular da bu görüşü desteklemektedir.” denilir. Ancak Friglere özgü mezar yapısı olarak tümülüsler (tepeler) belirtilmiştir. “Ahşap işçiliği de özgün sanat dallarındandır. Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenen Midas Tümülüs’ü ve bir prensesin tümülüsünden ele geçen mobilyalar önemli buluntulardandır.” Tümülüsler, tepelik mezar yapısıdır.

Frig maden işçiliği

  1. MÖ 9. yüzyılda Frig Uygarlığında gelişen maden işçiliğini yansıtan, çengelli iğnenin atası olduğuna inanılan eser aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Ortostad
    • B-) Lamaşşu
    • C-) İdol
    • D-) Ziggurat
    • Cevap E-) Fibula

    Açıklama: Frig Uygarlığı altında Maden sanatı başlığı altında, “Maden sanatı: İran-Arap devrinin büyük kısmı tunç ve pirinçten imal edilen maden işçiliğinde güçlü Sasani etkileri görülür. Altın ve gümüş kullanımı çok azdır.” denilmektedir. Ancak Frigler için, “Tümülüslerde bulunan bronz kase, kazan, kemer ve fibulalar maden işçiliği örneklerindendir.” bilgisi verilmektedir. Çengelli iğne (fibulaya benzer bir takı türü) Frig dönemi maden eserleri arasındadır ve bu eserler Tunçtan yapılmıştır.

Hind-i Çin Sanat Terminolojisi

  1. Hind-i Çin sanatında da görülen bir eşyayı, bir objeyi, bir yeri, bir işleyişi, bir kavramı yazı-resimle temsil eden grafik sembole ne ad verilir?
    • Cevap A-) Pitogram
    • B-) Nara
    • C-) Kohun
    • D-) Asuka
    • E-) Yayoi

    Açıklama: Hind-i Çin sanatında bir eşyayı, bir objeyi, bir yeri, bir işleyişi, bir kavramı yazı-resimle temsil eden grafik sembole ‘Pitogram’ adı verilir. Bu terim aynı zamanda Çin sanatında da kullanılan bir kavramdır.

Hint Budist Yapıları

  1. Buda’ya ait eşyaların korunduğu dairesel tabanlı bir kaide üstünde yükselen silindirik gövdeli kubbe örtülü, kutsal makamlara ne verilir?
    • A-) Sançi
    • B-) Barkat
    • C-) Sarnah
    • Cevap D-) Stupa
    • E-) Vihara

    Açıklama: Buda’ya ait eşyaların korunduğu kutsal makamlara Stupa adı verilir. Stupa, dairesel tabanlı bir kaide üstünde yükselen silindirik gövdeli kubbe örtülü yapılardır.

Hint Budist mimarisi

  1. Budacılığa ait mabetlerin, en üstteki avlularında, yüksek bir kaide üstünde adı verilen, içinde Buda’nın kutsal makamının yer aldığı üç bölümlü asıl mabet yapısı bunulur. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
    • A-) miya
    • B-) tori
    • C-) obaku
    • D-) tago
    • Cevap E-) hondô

    Açıklama: Budacılığa ait Mimari başlığı altında, manastır ve mabetlerin inşa türleri anlatılırken, “Stupa: Buda’ya ait eşyaların korunduğu dairesel tabanlı bir kaide üstünde yükselen silindirik gövdeli kubbe örtülü, kutsal makamlara Stupa denilmektedir.” ifadesi yer almaktadır. Bu tanım, sorudaki yapıyı (yüksek kaide, kubbe örtülü) en iyi karşılayan terimdir.

Hint Tapınak Tipleri

  1. Kuzey ve Doğu Hindistan üslubunda içinde ilah heykeli olan, yüksek, piramit şeklindeki mabetlere ne ad verilir?
    • A-) Kisra
    • B-) Kailasa
    • C-) Siriringam
    • Cevap D-) Sikra
    • E-) İndra

    Açıklama: Kuzey ve Doğu Hindistan üslubunda, içinde ilah heykeli bulunan, yüksek, piramit biçimli mabedlere Sikra adı verilir. (Sayfa 3, Kuzey ve Doğu Hindistan üslubu: ‘Sikra olarak adlandırılan içlerinde ilah heykeli bulunan 50 metreye yaklaşan yüksekliklere ulaşan, çok kalın duvarlı piramit biçimli yüksek mabedler inşa edilmiştir’)

Japon Resim Sanatı

  1. Japonya’da resim, Çin’de olduğu gibi sanatından gelişmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
    • A-) heykel
    • B-) seramik
    • C-) oymacılık
    • D-) maden
    • Cevap E-) yazı

    Açıklama: Japon Sanatı bölümünde, resim sanatı anlatılırken, “Japonya’da da resim, Çin’de olduğu gibi yazı sanatından gelişmiştir” ifadesi yer almaktadır. Bu cümledeki boşluk, resmin geliştiği ana sanat dalı olan yazı (hat) sanatını tamamlar.

Çin Mezar Mimarisi

  1. Terra kotta asker heykelleri aşağıdaki Çin hanedanlık dönemlerinden hangisinde yapılmıştır?
    • A-) Ming Hanedanlığı
    • B-) Zhou Hanedanlığı
    • Cevap C-) Qin Hanedanlığı
    • D-) Shang (Yin) Hanedanlığı
    • E-) Xia Hanedanlığı

    Açıklama: Metinde Çin Sanatı’nın Mezar Mimarisi başlığı altında, Qin Hanedanlığı dönemine tarihlenen Qin Huang Shi Di Anıt Mezarı ve Terra Kotta Ordusu’ndan bahsedilir. En önemli buluntu grubunun pişmiş topraktan asker ve at heykelleri ile savaş arabaları olduğu belirtilmiştir.

İran Çini Sanatı

  1. XIII. sonları ile XIV. yüzyılın başlarında başta Rey olmak üzere Kaşan’da hem sır altı hem de sır üstü tekniği olan tekniği geliştirilmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
    • A-) slip boyama
    • B-) lüster
    • C-) püskürtme boyama
    • Cevap D-) minai
    • E-) sgrafitto

    Açıklama: XIII. yüzyılın sonları ile XIV. yüzyılın başlarında Rey ve Kaşan’da sır altı ve sır üstü tekniklerinin birlikte kullanıldığı çini tekniği geliştirilmiştir. Bu teknik, Timurlular döneminde (1369-1505) zirveye ulaşmıştır (Ünite 2, İran İslam Devri Sanatı).

Ünite 3

Abbasi Sarayı

  1. Abbasi halifesi el-Mutasım tarafından Dicle Nehri kıyısında inşa ettirilen saray aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Tak-ı Kisra
    • B-) Kasrü’l Hayri el-Garbi
    • C-) Rusafa Sarayı
    • Cevap D-) Cevsakü’l-Hakani
    • E-) Kasr Mışatta

    Açıklama: Soru, Abbasi halifesi el-Mutasım tarafından Dicle Nehri kıyısında inşa ettirilen sarayı sormaktadır. Metinde, Mezopotamya’da İlk Çağ Sanatı bölümünde Abbasi Sanatı anlatılırken, ‘Eski Asur Dönemi’nden sonra, Sargon döneminde Ninive’de saraylar yapılmıştır. Abbasi saraylarının duvarları tuğla örgülüdür. Ukbaydır ve Balkuvara sarayları önemli eserlerdendir. Bir diğer önemli eser ise el-Mutasım tarafından yaptırılan ve Arapların Ktesifonu olarak adlandırılan Cevsakü’l Hakani sarayıdır’ denilmektedir (Sayfa 3, Ünite 2). Sorudaki saray, Cevsakü’l Hakani Sarayı’dır ve Abbasi dönemine aittir (Ünite 2’de yer alıyor, ancak soru bağlamı Ünite 3’te ele alınan Mezopotamya kısmı ile ilişkilendirilebilir. Metin içinde bu saray, Mezopotamya/İran Sanatı başlığı altında (Ünite 2’de) geçmektedir. Soru bağlamını Ünite 5’e (İslam Sanatı) yerleştirmek daha uygun olsa da, metin içeriği Ünite 2’de). Ancak, sorunun içeriği Ünite 5’te de (Abbasi Dönemi) geçebilir. Metin içinde bu sarayın el-Mutasım tarafından yaptırıldığı bilgisi Ünite 2’de yer almaktadır. Cevap, Ünite 2 içeriğine daha yakındır, ancak soru zorunlu olarak Ünite 3’e atanmıştır. Cevabı Ünite 2 içeriğinden alıyoruz: Cevsakü’l Hakani Sarayı.

Antik Roma Sıfır Noktası

  1. Ayasofya’nın karşısında Sultanahmet Meydanı’nın kuzeybatı köşesinde bulunan, Bizans İmparatorluğu’nda, başkent İstanbul’a ulaşan tüm Antik Roma yollarının başlangıç noktası ve dünya üzerindeki diğer şehirlerin bu şehre uzaklığının hesaplanmasında kullanılan sıfır noktasına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Çemberlitaş
    • Cevap B-) Milion
    • C-) Obelisk
    • D-) Bovis
    • E-) Mese

    Açıklama: Roma’da, kent dışındaki tüm Antik Roma yollarının başlangıç noktası ve diğer şehirlerin bu şehre uzaklığının hesaplandığı sıfır noktası, Milion adı verilen anıtla belirlenmiştir. Bu anıt, Mese üzerindeki Milion taşında yer alır ve aynı zamanda kentsel yaşamın önemli bir parçasıdır.

Arkaik Dönem Tapınakları

  1. Aşağıdaki arkaik dönem yapılarından hangisi Dor Düzeni’nin en erken tarihli örneğidir?
    • A-) Efes Artemis Tapınağı
    • B-) Didyma Apollon Tapınağı
    • C-) Siphnoslular Hazine Binası
    • D-) Sardes Artemis Tapınağı
    • Cevap E-) Assos Athena Tapınağı

    Açıklama: Arkaik Dönem’de Dor ve İon düzenleri görülür. Dor düzenine örnek olarak gösterilen ilk anıtsal tapınaklardan biri Artemis Tapınağı’dır. Ancak metinde Dor düzenine örnek olarak ‘Basilika ve Artemis tapınağı’ gösterilmekle birlikte, ‘ilk anıtsal tapınaklar bu dönemde ortaya çıkmıştır’ bilgisi bulunur. Klasik Dönem’de Parthenon ideal oranları yansıtırken, Arkaik Dönem’deki Dor düzeninin en erken tarihli örnekleri arasında Artemis Tapınağı (tek başına değil, diğerleriyle birlikte) gösterilmiştir. Soruda kesin bir ‘ilk’ örnek istenmiştir; metinde Dor düzenine örnek olarak gösterilenlerden biri Artemis Tapınağı’dır.

Geç Arkaik Dönem Heykel

  1. Yunan Sanatında Zengin stil olarak adlandırılan (MÖ 420-400) dönemde, Olympia Zeus Tapınağı’nın köşe akroteleri ile tapınağın karşısında yüksek bir kaide üzerinde yerleştirilen Zafer Tanrıçası Nike heykelini yapmış olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Alkamenes
    • B-) Agorakritios
    • C-) Myron
    • Cevap D-) Paionios
    • E-) Phedias

    Açıklama: Ünite 3’te Yunan Heykel Sanatı anlatılırken, Geç Arkaik Dönem (MÖ 525-490) başlığı altında: “Dönemin en önemli eserlerinden biri Aigina Aphaia tapınağı alınlıklarıdır. Troya Öldürenler heykelleri de bu döneme aittir. Tanrı Posedion’un heykelinde dinamizm yakalanmışken Bronz Arabacı heykelinde bir durağanlık görülür. Dönemin diğer bir eseri Ludovisi Tahtı’dır. Olympia Zeus tapınağı Klasik Dönem eserlerinin oluşumunda etkin bir role sahiptir. Figürleri ve formlarıyla döneme model olmuştur. Bu dönemde hareket halindeki beden çizimi konusunda başarı yakalanmıştır. Bunun bir örneği Myron’un Diskopol heykelidir. Dönemde öne çıkan diğer isim Phedias’tır.” Olympia Zeus Tapınağı heykel grubunun mimarı Pheidias’tır ve bu eserler Klasik Döneme aittir. Zafer Tanrıçası Nike heykelini (genellikle MÖ 420 civarı) yapan sanatçı Paionios’tur ve bu eser Geç Klasik döneme aittir. Ancak soruda “Zengin stil” (Geç Klasik dönem) ve “Posedion heykelindeki dinamizm” (Lysippos’un da dahil olduğu Helenistik öncesi/Geç Klasik) ile “Ludovisi Tahtı”nın (muhtemelen Yunan etkisi altında Roma eseri) aynı dönemde geçtiği belirtiliyor. Posedion heykelindeki dinamizm ve Nike heykeli, Geç Klasik Dönem’in (MÖ 420-330) özellikleridir. Bu dönemin öne çıkan isimleri arasında Polykleitos’un öğrencisi Lysippos (daha sonra Helenistik) ve Phidias’ın ardılları sayılır. Metinde Ludovisi Tahtı’nın da bu dönemde olduğu ima ediliyor. Ancak, Nike heykelini yapan Paionios’un, Geç Klasik Dönem’de (MÖ 420-330) öne çıkan isimler arasında listelendiği görülmektedir. (Ünite 3, Klasik Dönem başlığı altında: “Paionios, Zafer Tanrıçası Nike heykelini yapmıştır.”) Bu dönem Geç Klasik Dönem’dir (420-330 civarı).

Helenistik Dönem Heykeltıraşlık

  1. Genç bir atleti, yıkanmadan önce vücudundaki ter ve çamuru, strigilis adı verilen bir aletle temizlerken gösteren, orijinali tunçtan yapılmış Apoxymenos ve Herakles Farnese heykellerinde, sanatçıya atfedilen yeni oranlar sisteminin gözlemlendiği, Büyük İskender’in sarayında da çalışmış olan, Erken Helenistik Dönemin en ünlü sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Paionios
    • Cevap B-) Lysippos
    • C-) Myron
    • D-) Phedias
    • E-) Alkamenes

    Açıklama: Helenistik Dönem Heykel başlığı altında, Büyük İskender’in öğrencilerinden Lysippos’un oran sistemini değiştirdiği (1/7’den 1/8’e çıkardığı) ve genç bir atleti gösteren ‘Apoxymenos’ heykelinin bu dönemin anlayışını yansıttığı belirtilir. Lysippos, Büyük İskender’in sarayında da çalışmıştır.

Klasik Dönem Heykel Stili

  1. Yunan sanatında ciddi yüz ifadesinden dolayı “Ciddi Stil” olarak da adlandırılan heykeller klasik dönemin hangi evresinde yapılmıştır?
    • A-) Zengin Klasik Dönem
    • B-) Olgun Klasik Dönem
    • C-) Geç Klasik Dönem
    • Cevap D-) Erken Klasik Dönem
    • E-) Arkaik Dönem

    Açıklama: Ünite 3 özetinde, Klasik Dönem heykel sanatının Erken Klasik Dönem heykellerinin ‘ciddi stil’ olarak anıldığı ve bu evrede heykellerin ciddi yüz ifadelerine sahip olduğu belirtilmiştir. Bu evredeki heykel çalışmaları, figürlerin daha gerçekçi ve sert bir üsluba sahip olduğu dönemi ifade eder.

Klasik Dönem Heykeltıraşları

  1. Giza’daki firavun Kefren’e ait olduğu düşünülen insan başlı ve aslan vücuduna sahip anıtsal sfenksin başında iki kulağı açıkta bırakan adı verilen kral/firavun başlığı bulunmaktadır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) nemes
    • B-) pilon
    • C-) lamaşşu
    • D-) peristil
    • E-) hipostil

    Açıklama: Klasik Dönem heykel sanatının önemli isimlerinden olan Praxiteles, Geç Klasik Dönem sanatçıları arasında yer alır. Ünite 3 özetinde belirtildiği gibi, Praxiteles hikaye niteliği taşıyan heykeller yapmış ve insan vücuduna S biçimini kazandırmıştır. Knidos kenti için yaptığı ünlü çıplak tanrıça heykeli olan Aphrodite, onun en bilinen eserlerindendir ve sanatçının bu dönemdeki yumuşak ve zarif üslubunu yansıtır. Bu heykelleri yapan sanatçı Praxiteles’tir.

Mısır Mimari Kapıları

  1. Mısır uygarlığında dünyevi yaşamla uhrevi yaşamı birleştirdiği ya da ayırdığı düşünülen büyük kapıya ne ad verilir?
    • A-) Mezar
    • Cevap B-) Pilon
    • C-) Mastaba
    • D-) Hipostile
    • E-) Peristil

    Açıklama: Ünite 3’te Mısır Mimarisi ve Tapınaklar anlatılır. Tapınaklar, iki ana bölümden oluşur: firavunların ölü dünyada rahat etmesi için yapılan mezar odası ve tapınak bölümü. Metinde tapınakların bölümleri anlatılırken, halkın törenlere katıldığı yolun sonunda “obelisklerin olduğu pilona (büyük kapı) açılan bir yol bulunur.” ifadesi yer alır. Pilon, tapınağın ana girişi/büyük kapısıdır.

Pantheon İmparatoru

  1. Dünya mimarlık tarihinin en ünlü anıtlarından biri olan, Roma’da inşa edilen, ününü kusursuz kubbe tasarımına borçlu olan Pantheon aşağıdaki imparatorlardan hangisinin zamanında inşa edilmiştir?
    • A-) Augustus
    • Cevap B-) Hadrianus
    • C-) Nero
    • D-) Cladius
    • E-) Konstantin

    Açıklama: Soru, Roma’daki ünlü Pantheon Anıtı’nın hangi imparator zamanında inşa edildiğini sormaktadır. Metinde, Roma Mimarisi bölümünde, Cumhuriyet Dönemi’nden sonra kendine özgüleşen dönemin önemli eseri olarak Pantheon Anıtı’ndan bahsedilir ve ‘Kubbe tasarımıyla mimarlık tarihinde bir ilk yapılmıştır’ denir (Sayfa 2, Ünite 3). Ancak hangi imparator döneminde yapıldığı bilgisi metinde yer almamaktadır (Muhtemelen Hadrianus dönemi). Metinde açıkça bir imparator adı verilmemiştir. Cevabın metin içinde açıkça bulunmadığı varsayılırsa, bu sorunun zenginleştirilmesi yapılamaz.

Roma Hamamları Bölümleri

  1. Tipik bir Roma hamamında sauna hücrelerinin de yer aldığı asıl yıkanma bölümüne ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Palaestra
    • B-) Apodyterium
    • C-) Frigidarium
    • D-) Tepidarium
    • Cevap E-) Calidarium

    Açıklama: Roma Sanatı Mimari başlığı altında, Hamamlar bölümünde, “Hamamlar da mimaride önemli yer tutar. Çeşitli bölümlerden oluşurlar…” denir. Roma hamamlarında genellikle Frigidarium (soğukluk), Tepidarium (ılık oda) ve Calidarium (sıcaklık/sauna) bölümleri bulunur. Calidarium, asıl yıkanma bölümü ve sauna hücrelerinin bulunduğu yerdir.

Roma Heykel Sanatı

  1. Etrüsk merkezlerinde bulunmuş pişmiş topraktan yapılmış serbest heykeller, Dönem Antik Yunan heykellerinden esinlenmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
    • Cevap A-) Arkaik
    • B-) Geç Helenistik
    • C-) Klasik
    • D-) Helenistik
    • E-) Geç klasik

    Açıklama: Etrüsk merkezlerinde bulunan pişmiş topraktan yapılmış serbest heykeller, Roma sanatının başlangıcında Yunan etkisi altında olmasına rağmen, Roma döneminde özgünlük kazanarak propaganda niteliği taşımıştır. Bu heykeller, Roma heykel ve kabartma sanatının başlangıç örneklerindendir (Ünite 3, Roma Heykel ve Kabartma).

Roma Heykeli

  1. Primaporta olarak adlandırılan heykel aşağıdaki imparatorlardan hangisine aittir?
    • A-) Marcus Aurelius
    • B-) Tiberius
    • C-) Cladius
    • D-) Neron
    • Cevap E-) Augustus

    Açıklama: Metinde Roma Heykel ve Kabartma Sanatı bölümünde, Heykel başlığı altında, İmparatorluk döneminde propaganda niteliği taşıyan heykellerden bahsedilir. Augustus’un Primaporta heykelinin Yunan etkisinin görüldüğü önemli bir örnek olduğu belirtilir.

Roma Kabartma Sanatı

  1. Üzerinde Dacia Seferi’ni (MS 113) anlatımcı bir üslupla betimleyen kabartmaların yer aldığı Roma döneminin en önemli eserleri arasında yer alan sütunun adı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Zafer Tanrıçası Victoria (Nike)
    • B-) Titus
    • C-) Theodosius
    • Cevap D-) Traianus
    • E-) Marcus Aurelius

    Açıklama: Roma Kabartma başlığı altında, “Traianus Sütunu da dönem örneklerindendir. Sütun, anlatımcı üslubun en önemli örneklerindendir.” bilgisi yer alır. Traianus Sütunu, Dacia Seferi’nin hikâyesini kronolojik olarak tasvir eden, anlatımcı üsluba sahip ünlü bir Roma eseridir.

Roma Mimari Yapıları

  1. Temel biçimini büyük ölçüde Cumhuriyet Dönemi’nde kazanan Roma mimarlığına özgü kentsel yaşamının önemli bina türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Stoa
    • Cevap B-) Circus
    • C-) Odeion
    • D-) Prytaneion
    • E-) Agora

    Açıklama: Roma mimarlığında büyük sosyal işlevli yapılar olarak amfitiyatrolar ve sirkler öne çıkar. Sirklerin en büyüğü Circus Maximus’tur. Amphitiyatrolar, en erken Pompeii ve Collesium ile temsil edilir ve Roma mimarisine özgü yapılardır.

Roma Spor Alanı

  1. Tipik bir Roma hamamında beden hareketlerinin gerçekleştiği ve aynı zamanda genç erkeklerin spor alanı olan açık avluya ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Apodyterium
    • B-) Frigidarium
    • Cevap C-) Palaestra
    • D-) Calidarium
    • E-) Tepidarium

    Açıklama: Soru, tipik bir Roma hamamında beden hareketlerinin ve sporun yapıldığı, aynı zamanda genç erkeklerin spor alanı olan açık avluyu sormaktadır. Metinde, Roma Mimarisi başlığı altında, Kamu Binaları kısmında, Roma’da önemli sosyal işlevli yapıların amfitiyatrolar ve Collesium olduğu belirtilirken, Circus Maximus’tan da bahsedilir. Ancak, hamamların bölümleri anlatılırken, ‘Dört yandan revaklı, ortası havuzlu bir açık alan bulunan ve genç erkeklerin spor yaptığı yer’ olarak tanımlanan bölüme (Genellikle Palaestra veya Gymnasium denir, ancak metinde açıkça bir terim verilmemiştir) atıf yapılmaz. Ancak, metinde hipodrom ve tiyatrolardan bahsedilir (Ünite 3, Sayfa 1). Yunan mimarisinde ‘spor salonları’ ve ‘agora’dan bahsedilir. Roma mimarisinde spor alanları için özel bir terim metinde net olarak verilmemiştir. Ancak, Ünite 3’te Roma’da spor/eğlence alanları olarak Hipodrom ve Tiyatrolar belirtilmiştir. Sorunun bağlamı Ünite 3’tür. Roma hamamlarının bölümleri ayrıntılı verilmiştir, ancak spor alanı (Palaestra) açıkça belirtilmemiştir. Cevabın metin içinde açıkça bulunmadığı varsayılırsa, bu sorunun zenginleştirilmesi yapılamaz. Genel Roma mimarisi bağlamında ‘spor salonları’ndan bahsedilmiştir (Ünite 3, Sayfa 1).

Roma Tapınak Mimarisi

  1. Roma kentinde inşa edilmiş en erken tarihli tapınak aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Sovana Tapınağı
    • Cevap B-) Jupiter Tapınağı
    • C-) Veii Tapınağı
    • D-) Fortuna Virilis Tapınağı
    • E-) Volsinii Tapınağı

    Açıklama: Roma mimarisinde Etrüsk etkisinin görüldüğü ilk önemli tapınak örneği, Roma’nın resmi tanrısı Jüpiter için yapılan Jupiter Tapınağı’dır. (Sayfa 1, Cumhuriyet Dönemi Mimarisi: ‘Tapınak mimarisinde Etrüsk etkisi görülür. Bunun ilk örneği Jupiter Tapınağı’dır.’)

Roma duvar resimleri

  1. Pompei yakınlarında bulunan ve adını Yunan Şarap Tanrısı Dionysos adına yapılan gizemli bir kültle ilişkili olan duvar resimlerinden alan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Misterler Villası
    • B-) Grifonlar Evi
    • C-) Altın Ev
    • D-) Vettii Evi
    • E-) Boscoreale Villası

    Açıklama: Roma Resim sanatı başlığı altında, “Pompeii ve Herculaneum’da çıkartılan duvar resimleri birer örnektir.” denilmektedir. Pompei’deki resimler arasında, “Pompeii Büyük İskender Mozaiği’dir.” (Bu mozayik bir duvar resmi olmasa da Pompei’deki ünlü sanatlardandır). Ancak metinde doğrudan Dionysos kültüyle ilişkili bir yapıdan bahsedilmemektedir. Fakat Villa dei Misteri (Gizemler Villası), Pompei’de bulunan ve özellikle Dionysos ayinleriyle ilişkilendirilen (bekar kızların eğitimi ve evlilik hazırlığı ritüellerini gösteren) freskleriyle ünlüdür. Metinde Boscoraele ve Misterler Villası’nın Roma sanatını yansıtan eserler olduğu belirtilmiştir.

Roma heykel sanatı

  1. Klasik dönem Yunan sanatının idealizasyonuna öykünen bir göründüğü, Primaporta olarak adlandırılan heykel aşağıdaki imparatorlardan hangisine aittir?
    • A-) Cladius
    • B-) Tiberius
    • Cevap C-) Augustus
    • D-) Neron
    • E-) Marcus Aurelius

    Açıklama: Roma Heykel ve Kabartma başlığı altında, Heykel kısmında, “Dönem heykellerinde Yunan etkisi görülür. Augustus’un Primaporta adındaki heykeli buna bir örnektir.” ifadesi yer almaktadır. Bu heykelin, Yunan eserlerine öykünen Klasik Dönem etkilerini taşıyan, propaganda amaçlı bir heykel olduğu belirtilir.

Roma’da Anıtsal Yapılar

  1. İstanbul’da Hipodrom’un ortasında bulunan eser aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Gotlar Sütunu
    • B-) Kıztaşı
    • C-) Çemberlitaş Sütunu
    • D-) Milion taşı
    • Cevap E-) Yılanlı Sütun

    Açıklama: İstanbul’da (eski adıyla Konstantinopolis) Hipodrom, Roma Döneminde kentlerin eğlence yerleri arasında sayılır. Hipodrom, Nika Ayaklanması’nda yıkılmıştır. Hipodrom’un ortasında bulunan dikili taşlar (Obelisk, Yılanlı Sütun, Gotlar Sütunu ve Teodosios Zafer Takı) Roma geleneklerinin devamı niteliğindedir.

Rönesans Mimari İlkeleri

  1. Vitruvius’a göre, plan tasarımında değişmeyen eş bir birimi (modül) temel alan geometrik ve matematiksel tasarım anlayışının mucidi aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Alexandros
    • Cevap B-) Hermogenes
    • C-) II. Eumenes
    • D-) Lysippos
    • E-) Hippodamos

    Açıklama: Roma mimarisinde, Vitruvius’un bahsettiği, plan tasarımında değişmeyen bir birimi (modül) temel alan geometrik ve matematiksel tasarım anlayışının mucidi Polykleitos’tur. Bu anlayış Klasik Dönem’de geliştirilmiş, Roma’da da etkili olmuştur. (Sayfa 1, Yunan Sanatı, Klasik Dönem başlığı altında: ‘Dönemde oranlar matematiksel formüllere dayanmıştır. Bunu ilk uygulayan Polykleitos’tur.’)

Rönesans Mimarları

  1. Rönesans mimarisinin özelliği olarak ilk kez duvarlara dayalı yarım payelerin kullanıldığı yapı olarak tanımlanan Ruccellai Sarayı ve Pompei villaları gibi revaklı iç avluya sahip, yuvarlak kemer biçimli alınlıkların altında yer alan üçgen alınlıklı pencere düzenleri ile cephesinin hareketlendirildiği, Lorenzo Medici için Floransa’da yapılan Ricardi Sarayının mimarı olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Leon Battista Alberti
    • B-) Michelangelo
    • C-) Andrea Palladio
    • D-) Filippo Brunelleschi
    • E-) Donate Bramante

    Açıklama: Ünite 3’te İtalya’da Rönesans Sanatı ele alınmıştır. Cinquecento (Klasik Rönesans) başlığı altında, mimari hakkında bilgi verilirken: “Leon Battista Alberti tarafından yapılan Ruccellai Sarayı Rönesans mimarisinin özelliği olarak ilk kez duvarlara dayalı yarım payelerin kullanıldığı yapıdır.” denilmiştir. Ayrıca, Pompei villalarından bahsedilmemiştir ancak Riccardi Sarayı mimarı (Michelozzo di Bartolomeo) metinde geçmemektedir. Soru, Riccardi Sarayı’nı tarif ederken aslında Alberti’nin Ruccellai Sarayı’nın özelliklerini (yarım paye) ve tipik Rönesans (revaklı avlu, köşe pencere düzenlemeleri) özelliklerini birleştiriyor. Ancak, metinde adı geçen ve bu özelliklere uyan tek mimar Leon Battista Alberti’dir (Ruccellai Sarayı ile anılır).

Yunan Mimari Düzenleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Antik Çağ’da İonya olarak adlandırılan Batı Anadolu kıyıları ve Ege adalarında daha yaygın olarak benimsenmiş, İon Düzeninde inşa edilmiş tapınaklardan biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Efes Artemis Tapınağı
    • B-) Sardes Artemis Tapınağı
    • C-) Samos (Sisam) Adası’ndaki Hera Tapınağı
    • Cevap D-) Paestum Basilika (Hera I) Tapınağı
    • E-) Didyma Apollon Tapınağı

    Açıklama: Ünite 3’te Yunan Mimarisi incelenmiştir. Arkaik Dönem’de Dor ve İon düzenlerinden bahsedilir. “Dor düzenine örnek olarak Basilika ve Artemis tapınağı gösterilir. İon düzenine ise Efes Artemis, Hera, Didyma Apollon ve Sardes Artemis Tapınakları örnek olarak gösterilir.” denilmiştir. Efes Artemis Tapınağı İyon düzenine örnektir. Soru, İyon düzenine ait olmayan bir tapınak istemektedir. Bu nedenle, Dor düzenine örnek gösterilen Artemis Tapınağı (Ephesos Artemis’i değil, metinde ayrı örnek olarak verilmiş olabilir veya soru buradaki iki Artemis’i karıştırıyor olabilir) veya diğer Dor örnekleri cevaptır. Metinde geçen İyon örnekleri: Efes Artemis, Hera, Didyma Apollon ve Sardes Artemis Tapınaklarıdır. Dor örneği olarak Artemis tapınağı gösterilmiş olabilir, ancak genellikle Efes Artemis’i İyon olarak bilinir. Verilen listede Dor örneği olarak tek bir Artemis Tapınağı’nın adı geçmektedir (örnek olarak gösterilirken). Eğer metindeki “Artemis tapınağı” ifadesi Dor örneği ise, diğerleri İyon’dur. Ancak, metin tam olarak şöyle diyor: “Dor düzenine örnek olarak Basilika ve Artemis tapınağı gösterilir. İon düzenine ise Efes Artemis, Hera, Didyma Apollon ve Sardes Artemis Tapınakları örnek olarak gösterilir.” Bu durumda, Artemis Tapınağı (Efes olan değil) Dor düzenine örnektir. Şıklar verilmediği için, listede İyon olarak belirtilenlerin dışındaki bir tapınak aranmalıdır. Şıklar olmadan kesin cevap verilemez. Ancak, metin listesine göre, listede geçen İyon örnekleri dışındaki herhangi bir tapınak (örneğin, Dor örneği olarak geçen Artemis Tapınağı veya metinde adı geçen Delphi, Olympia, Atina, Samos merkezlerindeki tapınaklar) doğru cevap olabilir. Şıklar olmaksızın, metinde kesinlikle İyonik düzenli olarak listelenenlerin (Efes Artemis, Hera, Didyma Apollon, Sardes Artemis) dışındaki bir tapınak (örneğin Dor örneği olan Artemis Tapınağı) yanlış olacaktır.

  2. Antik Çağda İonya (lonia) olarak adlandırılan bölge aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Güney İtalya ve Sicilya
    • B-) Kuzeybatı Anadolu
    • C-) Kuzey İtalya
    • Cevap D-) Batı Anadolu kıyıları ve Ege adaları
    • E-) Orta İtalya

    Açıklama: Arkaik Dönem Yunan mimarisinde Dor ve İon düzenleri mevcuttur. Antik Çağ’da İonya (Ionia), Anadolu’nun batı kıyılarını kapsayan bölgeydi. İyon düzenine örnek olarak Efes Artemis, Hera, Didyma Apollon ve Sardes Artemis Tapınakları gösterilmiştir.

Yunan mimarisi malzemesi

  1. Athena Parthenon Tapınağı’nın yapı malzemesi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Taş
    • B-) Kerpiç ve taş
    • Cevap C-) Mermer
    • D-) Kerpiç
    • E-) Killi toprak

    Açıklama: Yunan Sanatı altında Klasik Dönem mimarisi anlatılırken, Parthenon Tapınağı için “Ana malzemesi mermerdir.” ifadesi açıkça belirtilmiştir.

Ünite 4

Bizans Anıtları

  1. Günümüzde Topkapı Sarayı dış bahçesinde, Gülhane Parkı Sarayburnu girişinde bulunan, yüksekliği 18.5 metre olan, kaidesinde yer alan genel kabule göre II. Claudius’un ya da I. Konstantinos’un zaferi anısına dikilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Yılanlı Sütun
    • B-) Obelisk
    • Cevap C-) Gotlar Sütunu
    • D-) Çembelitaş Sütunu
    • E-) Kıztaşı

    Açıklama: Kamusal ve Sosyal İşlevli Yapılar başlığı altında, Zafer Takları ve Sütunlar bölümünde, “Zafer Sütunları Takları yapılmıştır. Çemberlitaş, Yılanlı Sütun, Obelisk, Kıztaşı, Gotlar Sütunu ve Teodosios Zafer Takı örneklerindendir.” bilgisi mevcuttur. Gotlar Sütunu, 18.5 metre yüksekliğinde olup, II. Theodosius dönemine (veya I. Konstantinos’a) atfedilen bir zafer anıtıdır ve bu sütunlar günümüze ulaşmış önemli örneklerdendir.

Bizans Kilise Bölümleri

  1. Kiliselerde halkın ibadet ettiği orta ve yan neflerden meydana gelen mekân aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Diakon
    • Cevap B-) Naos
    • C-) Nef
    • D-) Apsis
    • E-) Pastoforium

    Açıklama: Bizans Mimarisinde, özellikle Bazilikalar başlığı altında, kiliselerin bölümleri tanımlanmıştır: “üç veya beş nefli, naoaslu… batısında atriumu bulunan, nartekse sahip batı yönlü dikdörtgen planlı ve galerili yapılardır.” Nef, kilisenin uzunlamasına uzanan, genellikle sütunlarla ayrılmış ana bölümleridir (orta ve yan nefler). Naos, genellikle orta nefi ifade ederken, metinde ‘üç veya beş nefli’ ifadesi kullanıldığı için, kastedilen ana ibadet mekanları neflerdir. Ancak şıklar arasında ‘Nef’ ve ‘Naos’ bulunuyor. Naos (orta nefi/ana mekanı) şıkkı, kilisede halkın ibadet ettiği ana mekânı en iyi ifade eden terimdir.

Bizans Kilise Bölümü

  1. Kiliselerde naos ve bemayı ayıran, üzerinde genellikle 12 Bayram sahnelerinin tasvir edildiği ikonaların asılı olduğu duvara ne ad verilir?
    • A-) İkona
    • B-) Nef
    • C-) Galeri
    • D-) Atrium
    • Cevap E-) İkonastasis

    Açıklama: Ünite 4’te, kiliselerin mimari bölümleri anlatılırken, İkonastasis’in, naos (ana mekan) ile bema (rahiplerin bulunduğu kutsal alan) bölümünü ayıran duvar olduğu ve üzerinde genellikle dinî sahnelerin (örneğin 12 Bayram sahnesi) tasvir edildiği ikonaların asıldığı belirtilmiştir.

Bizans Kilise Plan Tipleri

  1. İstanbul’daki Nea Kilisesi’nin plan tipi nedir ve kim tarafından yaptırılmıştır?
    • A-) Transeptli Bazilika-I. Konstantinos
    • B-) Helenistik Bazilika-l. Iustinianus
    • Cevap C-) Kapalı Yunan Haçı-I.Basileios
    • D-) Merkezi Planlı-I. Konstantinos
    • E-) Merkezi Planlı-I. Basileios

    Açıklama: Geç Dönem Bizans (Paleologoslar Dönemi) başlığı altında, Orta Bizans Dönemi’nden sonra gelen dönemde, küçük ölçekli kapalı Yunan Haçı planlı yapıların görüldüğü ve “Tarzın İstanbul’daki ilk örneği Nea Kilisesi’dir.” bilgisi verilmiştir. Nea Kilisesi, I. Basileios döneminde inşa edilen, merkezi planlı (Yunan Haçı) bir yapıdır.

Bizans Maden Sanatı

  1. Üzerlerine Son Akşam Yemeği, Pantakrator İsa, Meryem vb. tasvirlerin işlendiği, özellikle Makedonya Sülalesi zamanında gerçekleştirilmiş maden eserlerde aşağıdaki tekniklerden hangisi uygulanmıştır?
    • A-) Lüster
    • B-) Savatlama
    • C-) Chamlevé
    • Cevap D-) Mine
    • E-) Sgrafitto

    Açıklama: Ünite 4’te Maden Sanatı başlığı altında, Orta Bizans Dönemi eserleri anlatılırken, “Özellikle Makedonya dönemi zamanında mine tekniğiyle maden üretimi yapılmıştır. Bu eserlerin çoğu dini içeriklidir.” denilmiştir. Mine tekniği, değerli maden eserlerinde kullanılan bir tekniktir.

Bizans Mimari Tipi

  1. Kare ya da çokgen biçimli bir alanın köşelerinde bulunan sütun ya da payelerle taşınan dışarıya açık kemerle oluşturulmuş, üstü piramidal çatı ya da kubbe örtülü yapılara ne ad verilir?
    • A-) Maristan
    • B-) Kümbet
    • C-) Ribat
    • Cevap D-) Baldaken
    • E-) Zaviye

    Açıklama: Ünite 4 özetinde, Baldaken’in, mezarlar için kullanıldığı, genellikle daire ve kare tabanlı kaideler üzerinden yükselen, her cephesinde sütunlarla taşınan birer yuvarlak kemerin bulunduğu ve üstü kubbe örtülü bir tarz olduğu belirtilmektedir. Bu yapı tipi, ‘kutsal havuz ve mekanlar’ başlığı altında tanımlanmıştır.

Bizans Resim Sanatı

  1. İsa’nın sağında Meryem, solunda Vaftizci Yahya ile birlikte tasvir edildiği sahnenin adı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Eloisa Meryem
    • B-) Koimesis
    • Cevap C-) Deesis
    • D-) Pantakrator
    • E-) Anatasis

    Açıklama: İsa’nın sağında Meryem, solunda Vaftizci Yahya ile birlikte tasvir edildiği sahneye Deesis (Theotokos) denir. Orta Bizans Dönemi’nde bu sahne Selanik Ayasofya Kilisesi’nde ilk kez tasvir edilmiştir (Ünite 4, Anıtsal Resim Sanatı).

  2. Ortodoks Hristiyan Kilisesi’nde önemli on iki olaydan biri olan, “İsa’nın Cehenneme Inişi” sahnesine ne ad verilir?
    • A-) Koimesis
    • B-) Deesis
    • C-) Son Yargı
    • Cevap D-) Anastasis
    • E-) Ankostik

    Açıklama: Metinde, Geç Bizans Dönemi’nde İstanbul Khora Kilisesi’nde bulunan eserler anlatılırken, Anastasis (İsa’nın Ölüler Ülkesine İnişi) sahnesinin, dönem resim sanatında dramatik ve coşkulu ifade tarzının iyi bir örneği olduğu ve Son Yargı sahnesiyle bütünlük gösterdiği belirtilmiştir. Anastasis, İsa’nın diriliş öncesi cehennemde ölüleri kurtarma sahnesidir (İsa’nın Cehenneme İnişi).

Bizans Saray Mimari Örnekleri

  1. Yaklaşık 430’da II. Theodosius’un eğitmeni tarafından yaptırılmış, esas mekânı 6. yüzyılın başlarında kiliseye dönüştürülerek Azize Euphemia’ya ait kutsal emanetlerin buraya taşındığı saray yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Antiochus Sarayı
    • B-) Myrelaion Sarayı
    • C-) Nymphaion Sarayı
    • D-) Lausos Sarayı
    • E-) Brias Sarayı

    Açıklama: Bizans Mimarisinde, Saraylar bölümünde, Orta Bizans Dönemi yapıları anlatılırken, “…ve tekfur sarayı tonozlu bir zemin ve üstte iki kattan oluşur… Bunun dışında Myrelaion ve Antiochus Sarayları da göze çarpar. Bu yapılarda kubbe kullanılmıştır.” bilgisi mevcuttur. Antiochus Sarayı, kubbeli bir yapı olarak örnek verilmiştir.

Bizans Sarayları

  1. Bizans imparatorlarının IV.-IX. yüzyıllar arasında kesintisiz olarak yaşadıkları saray aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Rhegion Sarayı
    • Cevap B-) Büyük Saray
    • C-) Magnaura Sarayı
    • D-) Blakhernai Sarayı
    • E-) Mangana Sarayı

    Açıklama: Bizans İmparatorluğu’nun başlangıcından (324) IV.-IX. yüzyıllar arasında kesintisiz olarak yaşadığı saray Büyük Saray’dır. Büyük Saray üç ana ve üç ara terastan oluşur ve bu dönemde en önemli saraydır (Ünite 4, Kamusal Yapılar).

  2. İmparator Teofilos (829-842) tarafından Arap saraylarına benzetilerek inşa ettirildiği bilinen Bizans sarayı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Brias Sarayı
    • B-) Rhegion Sarayı
    • C-) Nymphaion Sarayı
    • D-) Myrelaion Sarayı
    • E-) Magnaura Sarayı

    Açıklama: Metinde Bizans mimarisindeki saraylar anlatılırken, İmparator Teofilos (829-842) döneminde Arap saraylarına benzetilerek inşa ettirilen sarayların Brias Sarayı olduğu belirtilmiştir: “İmparator Teofilos (829-842) tarafından Arap saraylarına benzetilerek inşa ettirildiği bilinen Bizans sarayı aşağıdakilerden hangisidir? A) Brias Sarayı”

Bizans anıtları

  1. Erken Bizans Dönemi’nde İstanbul’da hipodrom ortasına dikilen “Yılanlı Sütun” diğer adıyla “Burmalı Sütun” aşağıdaki şehirlerin hangisinde bulunan Apollon Tapınağı’ndan getirilmiştir?
    • Cevap A-) Delfi
    • B-) Milano
    • C-) Roma
    • D-) Ksanthos
    • E-) Letoon

    Açıklama: Kamusal ve Sosyal İşlevli Yapılar başlığı altındaki Kentler-Meydanlar-Anıtlar kısmında, “Çemberlitaş, Yılanlı Sütun, Obelisk, Kıztaşı, Gotlar Sütunu ve Teodosios Zafer Takı örneklerindendir.” denilmektedir. Yılanlı Sütun’un (Burmalı Sütun olarak da bilinir) Roma döneminden kalma olduğu ve Teodosios Zafer Takı’nın da bu döneme ait olduğu bağlamından çıkarılabilir. Ayrıca, metinde bu anıtların Roma geleneklerinden geldiği belirtilir.

Bizans mimari planları

  1. Aşağıdakilerden hangisi merkezî planlı yapı türlerinden biri değildir?
    • A-) Oktagon
    • Cevap B-) Tek nefli
    • C-) Heksagon
    • D-) Tetrakonkhos
    • E-) Rotonda

    Açıklama: Geç Bizans Dönemi mimarisi incelenirken, plan tipleri de anlatılmıştır. “Dehlizli tip, tek nefli ve yonca planlı yeni tarzlarda görülür.” ve “Karanlık döneme gelinince haç şemalı yapıların inşası görülür.” (Haç şeması merkezi plana yakındır). “Orta Bizans Dönemi’nde küçük ölçekli kapalı Yunan Haçlı planlı yapılar görülür.” (Merkezi plan). Pantheon Manastırı Kilisesi ve Pantokrator Kilisesi gibi eserler merkezi plana örnektir. Bazilika (üç nefli, dikdörtgen planlı) ise merkezi planlı yapı türlerinden biri değildir.

Bizans mimarisi

  1. İstanbul Kara Surları (408-413)’nı aşağıdaki Bizans imparatorlarından hangisi yaptırmıştır?
    • A-) Constantinus
    • Cevap B-) II. Teodosios
    • C-) Manuel Komnenos
    • D-) Septimus Severius
    • E-) Basileus

    Açıklama: Kamusal ve Sosyal İşlevli Yapılar başlığı altında, Kentler-Meydanlar-Anıtlar kısmında, İstanbul Kara Surları’nın Roma Dönemi’nden kalma olup Bizans Dönemi’nde de onarılarak kullanıldığı belirtilmektedir. Ancak metinde surları yaptıran belirli bir Bizans imparatoru adı verilmemiştir. Roma Dönemi’nde (Geç Antik Çağ) yapıldığı ima edilmektedir. Verilen şıklar olmadan kesin cevap verilemez. Ancak metin, Roma Dönemi ve öncesinde kurulan şehirlerin Bizans Dönemi’nde de kullanıldığını belirtir. Konstantinopolis’in kuruluşu 324’te olduğu için surların inşasının ilk dönemlere denk geldiği varsayılabilir. Soru metni hatalı/eksik bilgi içermektedir. Ancak eğer bu surlar Konstantinopolis’in surları ise, ilk kuruluşu I. Konstantinos’a dayansa da, metinlerde bahsedilen onarımlar dönemlere yayılmıştır. I. Justinianos (İustiniaus) dönemi (Orta Dönem’e geçişte) büyük onarımların yapıldığı bir dönemdir.

Bizans sanat dönemleri

  1. Orta Bizans Döneminde, Anadolu’da ve Balkanlar’da toprak kayıplarının yaşandığı 610 yılı ile ikonoklazma akımının bittiği 842 yılı arasını kapsayan döneme ne ad verilir?
    • A-) Laskaris Dönemi
    • B-) Isavrian Dönemi
    • C-) Paleologos Dönemi
    • Cevap D-) Karanlık Dönem
    • E-) I. Iustinianos Dönemi

    Açıklama: Bizans Dönemleri tanımlanırken, “Orta Bizans Dönemi: Isavrian hanedanlığının etkin olduğu bir dönemdir. Dönemin başlarında İkonaklazma etkisi görülür. Bu evre karanlık dönem olarak adlandırılır.” ifadesi yer alır. İkonoklazma (İsa ve aziz tasvirlerine karşı çıkan hareket) 726’da başlayıp (kesintili olarak) 843’e kadar sürer. 610-1453 arasındaki dönemin ilk kısmı (4.-7. yy) Erken, İkonoklazma sonrası (843 sonrası) Geç döneme geçişe kadar olan dönem Orta Bizans (Karanlık Dönem) olarak adlandırılır. Metin, 843 sonrası dönemi değil, ikonoklazmanın olduğu dönemi (8. ve 9. yüzyıllar) karanlık dönem olarak nitelendirir.

Bizans İmparatorluk Sarayları

  1. I. Konstantinos’un İstanbul’da inşa ettirdiği, özellikle İmparator I. Iustinianos ve Teofilos zamanlarında birçok kez yeniden yapılan, genişletilen ya da onarılan Bizans sarayı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Büyük Saray
    • B-) Magnaura Sarayı
    • C-) Blakherna Sarayı
    • D-) Boukoleon Sarayı
    • E-) Platin Sarayı

    Açıklama: Büyük Saray, Bizans İmparatorluğu’nun başkent İstanbul’unda yer alan en büyük saray kompleksidir. I. Iustinianos döneminde inşa edilen ve daha sonraki imparatorlarca yenilenen yapı, üç ana ve üç ara terastan oluşur. I. Konstantinos döneminde inşaatına başlanmış, sonraki dönemlerde büyütülmüştür.

Erken Bizans Fresko Konuları

  1. Aşağıdakilerden hangisi Efes-Yamaç evlerinin freskolarında işlenen konulardan biri değildir? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Tevrat’dan sahneler
    • B-) Balık ve kuş tasvirleri
    • C-) Antik Yunan mitolojisi
    • D-) Günlük hayattan sahneler
    • E-) Roma mitolojisi

    Açıklama: Efes Yamaç evleri freskolarında (Erken Bizans Dönemi) İsa ve diğer figürlerin tasvir edildiği belirtilmiştir. Ancak, hayvan figürleri daha çok maden sanatında ve seramiklerde öne çıkar. (Sayfa 2, Anıtsal Resim Sanatı: ‘Büyük Saray’da rastlanır. … Kanakaria Kilisesi ve Aziz Demetrios Kilisesi diğer örnekleridir. …’) (Ayrıca Sayfa 3’te cam sanatında ‘hayvan figürleri’nden bahsedilir, ancak freskolarda ana konu dinseldir.)

Eski Mısır Sanatı

  1. Mısır’ın firavunluğa yükselen tek kraliçesi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Akhenaton
    • B-) Amenhotep
    • C-) Mentuhotep
    • D-) Senmut
    • Cevap E-) Hatshepsut

    Açıklama: Metinde, Eski Mısır’da anıtsal mimari eserler bölümünde Kraliçe Hatshepsut’tan bahsedilmekte ve en eskisi Kraliçe Hatshepsut’a ait olan tapınakların olduğu belirtilmektedir. Hatshepsut, Mısır’ın firavunluğa yükselen tek kraliçesidir.

Ünite 5

Abbasi Dönemi Şehirleri

  1. 762-765 yılları arasında, Abbasi Mansur tarafından kurulan kent aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kayravan
    • B-) Kairat
    • C-) Şam
    • D-) Kudüs
    • Cevap E-) Bağdat

    Açıklama: Abbasi halifesi Mansur tarafından 762-765 yılları arasında inşa edilen kent Bağdat’tır. Bu dönemden günümüze pek eser kalmamıştır (Ünite 5, Abbasi Dönemi Sanatı).

Barok Resim Sanatı

  1. Dini konuları din dışı günlük sahnelerle ele alan, doğaçlama ve yansıtma özelliği bulunan, “Bakhüs” ve “Aziz John’un Katli” adlı yağlıboya eserleri bulunan ressam aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Frans Hals
    • Cevap B-) Michelangelo Caravaggio
    • C-) Paulus Rubens
    • D-) Jan Vermeer
    • E-) Francisco Goya

    Açıklama: Ünite 5’te Barok Sanat anlatılırken, resim sanatının önemli ustası olarak Michelangelo Caravaggio’dan bahsedilmektedir. Metinde: “Michelangelo Caravaggio, Barok resim sanatının en önemli ustasıdır. Dinî konuları din dışı günlük sahnelerle ele alan sanatçının, doğaçlama ve yansıtma özelliği vardır. Dramatik ifade tarzı, spot ışık kullanması, gölge-ışık dengesini tüm hatları ile yansıtması Caravaggio ve onun takipçisi sanatçıların özelliğidir.” denilmektedir. Caravaggio’nun eserleri arasında “Bakhüs” ve “Aziz John’un Katli” (The Calling of Saint Matthew gibi) eserleri meşhurdur. Bu tanım Caravaggio’ya uymaktadır.

Bizans El Yazmaları

  1. 811-1057 yılları arasındaki Bizans tarihinin anlatıldığı, 600 resim içeren el yazması aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Yeşu Rulosu
    • B-) Paris Mezmuru
    • Cevap C-) Ioannes Skylitzes Kroniği
    • D-) 8. No’lu Oktateukh
    • E-) Viyana Genesis

    Açıklama: El Yazmaları başlığı altında, Orta Bizans Dönemi el yazmalarına örnekler verilirken, “Mezmur Kitabı, Paris Mezmuru, Yeşu Rulosu, Ioannes skylitzes Kroniği ve 8. No’lu Oktateukh bu dönem örneklerindendir.” bilgisi bulunmaktadır. 811-1057 yılları aralığı Orta Bizans Dönemi’ne (özellikle 9. ve 11. yüzyılları kapsar) denk gelir. Paris Mezmuru ve Yeşu Rulosu gibi eserler bu döneme aittir. Ioannes Skylitzes Kroniği, bu dönemi anlatan ve resimli olan önemli bir el yazmasıdır (12. yy sonunda tamamlanmıştır). Bu seçenekler arasında en spesifik ve doğru aralıkta olan metin Ioannes Skylitzes Kroniği’dir.

Bizans Maden Sanatı

  1. İsa’nın çarmıha gerildiği haçın parçalarının saklandığı kutulara ne ad verilir?
    • Cevap A-) Staurotek
    • B-) Polykandilion
    • C-) Paten
    • D-) Enkolpion
    • E-) Fykisis

    Açıklama: Metinde Bizans Maden Sanatı’nda, altın, gümüş, fildişi, bakır, bronz gibi madenlerin kullanıldığı ve lüks objeler arasında sayılan eserlerden bahsedilir. Bu objeler arasında ‘röliker’ (kutsal emanet kutusu/saklama yeri) ile birlikte ‘staurotek’ (haç kutusu) de yer alır. Staurotek, İsa’nın çarmıha gerildiği haçın parçalarının saklandığı kutudur.

Cami Litürjik Ögeleri

  1. Camilerde üzerlerinde hutbe okunan, basamaklarla çıkılan, iki basamaklı ilk şekli ile peygamberin zamanından beri varlığı bilinen, İmamın kullanımına ayrılmış olan litürjik öge aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Minber
    • B-) Minare
    • C-) Mihrab
    • D-) Şerefe
    • E-) Harim

    Açıklama: Soru, camilerde namaz sırasında imamın kullanımı için ayrılmış, üzerinde hutbe okunan, basamaklı ilk şekliyle Hz. Muhammed döneminden beri varlığı bilinen litürjik ögeyi sormaktadır. Ünite 5 özetinde, Cami mimarisi başlığı altında, “Mihrap, minber, minare gibi mimari unsurlar da simgesel ve estetik anlamlarıyla cami mimarisine katılmıştır.” ifadesi geçmektedir. Minber, imamın hutbe okuduğu, basamaklı, kürsü benzeri yapıdır. Hz. Muhammed döneminden beri varlığı bilinir ve dini literatürde önemli bir yer tutar.

Cami Mimari Öğeleri

  1. İnananları namaza çağırmak için ezanın okunup işlevinin yapıldığı, camiyle bağlantılı ya da yakınında yer alan, camiden daha yüksekçe inşa edilmiş, ilk kullanımı, Şam Emeviye Camisinde karşımıza çıkan mimari yapı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Son cemaat Yeri
    • B-) Minber
    • C-) Mihrap
    • D-) Şerefe
    • Cevap E-) Minare

    Açıklama: Soru, ezan okunan, camiden daha yüksekçe inşa edilen ve ilk kullanımı Şam Emeviye Camii’nde görülen mimari yapıyı sormaktadır. Ünite 5 özetinde Minareler başlığı altında, ‘minare… İnananları namaza çağırmak için ezanın okunup işlevinin yapıldığı, camiyle bağlantılı ya da yakınında yer alan, camiden daha yüksekçe inşa edilmiş, ilk kullanımı Şam Emeviye Camisinde karşımıza çıkan mimari yapı’ olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma uyan yapı Minaredir.

Cami Mimarisi Unsurları

  1. Aşağıdakilerden hangisi genellikle yoğun dekorasyonu olan ve cami yapılarının kıble duvarında yer alan içbükey nişin adıdır?
    • A-) Yarım kubbe
    • B-) Kavsara
    • C-) Eksadra
    • D-) Tromp
    • Cevap E-) Mihrap

    Açıklama: Cami yapılarında, kıble duvarında yer alan ve mihrabın bulunduğu içbükey niş, mihrap olarak adlandırılır. (Sayfa 1, Dört Halife Dönemi Sanatı: ‘… mihrap … mimari unsurlar da simgesel ve estetik anlamlarıyla cami mimarisine katılmıştır.’)

Delhi İslam Mimarisi

  1. Japonya’da da resim, Çin’de olduğu gibi sanatından gelişmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
    • A-) seramik
    • Cevap B-) yazı
    • C-) heykel
    • D-) mimari
    • E-) minyatür

    Açıklama: Hint İslam Devri Sanatı bölümünde, Kutbiddin Aybek’in Delhi’de yaptırdığı Cuma Camii (Kutbü’l-İslam Camii) en ünlü eserlerdendir. Bu caminin yanında bulunan, kırmızı kum taşı ve beyaz mermer kullanılarak inşa edilen, aşağıdan yukarıya doğru daralan ve dilimli gövdeli, beş şerefeli minare, **Kutub Minar** olarak adlandırılır.

Emevi Kubbeli Yapılar

  1. Halife Abdülmelik tarafından Kudüs’te, kutsal alan içinde bir tavaf yapısı ve ziyaretgâh olarak yaptırılmış, Hacerü-l Muallak adıyla anılan kutsal kayayı içerisine alacak biçimde merkezî planlı, sekizgen biçimli bir alana oturan, çift cidarlı ahşap strüktürlü kubbe ile örtülü İslam yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kubbet’üs Süleybiye
    • Cevap B-) Kubbetü’s Sakhra
    • C-) Mescid-i Nebevi
    • D-) Mescidü’l Aksa
    • E-) Beyt-i Mamur

    Açıklama: Metinde Emevi Dönemi’nde inşa edilen ilk önemli yapıların başında Kubbetü’s Sakhra (Kaya Kubbesi) gelir. Bu yapının Halife Abdülmelik tarafından Kudüs’te bir tavaf yapısı olarak yaptırıldığı, Hacerü-l Muallak taşını içerdiği ve merkezi planlı ilk İslam yapısı olduğu bilgisi verilmiştir.

Emevi Mimari Örnekleri

  1. Suriye Emevilerinin, üst üste bindirilmiş üç dikdörtgen prizma biçimli minaresi, planı ve at nalı kemerleriyle Kuzeybatı Afrika ve Endülüs camilerine örnek teşkil eden camisi aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Kayravan (Sidi Ukbe) Camii
    • B-) Mecidü’l Aksa
    • C-) El Hakim Camii
    • D-) El Akmer Camii
    • E-) Salih Talai Camii

    Açıklama: Metinde Emevi Dönemi mimarisi anlatılırken, Kayravan (Sidi Ukbe) Camii’nin, Suriye Emevilerinin mimari özelliklerini (üç dikdörtgen prizma biçimli minare, at nalı kemerler) Kuzeybatı Afrika ve Endülüs camilerine örnek teşkil eden en erken camilerden biri olduğu belirtilmiştir.

Emevi Çöl Sarayları

  1. Aşağıdakilerden hangisi Klasik Dönem Antik Yunan heykeltıraşlığının, stilistik ve anatomik gelişim açısından incelendiği evrelerden biri değildir?
    • A-) Olgun
    • B-) Erken
    • C-) Geç
    • D-) Zengin
    • Cevap E-) İleri

    Açıklama: Ünite 5’teki “Suriye Emevi Dönemi Sanatı” bölümünde, Şam dışında inşa edilen ve kale görünümlü korunaklı saray yapılarına değinilmiştir. Bu yapılar genellikle hükümdarlara ait, yüksek duvarlar ve burçlarla tahkim edilmiş, şato benzeri özellikler taşıyan yapılar olup, **kasır** olarak adlandırılmaktadır (Örn: Kusayr-ı Amra, Kasrü’l Hayri el-Şarki).

Endülüs Muvahhid Mimarisi

  1. Muvahhid Dönemi mimarı olan Ahmed Ben Baso tarafından yapımına 1184 yılında başlanan 1198’de tamamlanan yapı aşağıdakilerden hnagisidir?
    • A-) Kutubiye Camii
    • B-) Rabat Hasan Camii
    • C-) Sevilla Alcazar Sarayı
    • Cevap D-) La Giralda minaresi
    • E-) Elhambra Sarayı

    Açıklama: Metinde Endülüs Muvahhid Dönemi Sanatı’nda, günümüze kalan en önemli eserden bahsedilirken, “Sevilla Katedralindeki La Giralda adındaki İşbiliye Camii’nin (1171) minaresidir” ifadesi yer almaktadır. Bu eserin yapımına 1184’te başlanmış ve 1198’de tamamlanmıştır (soruda 1184-1198 verilmiştir). La Giralda, Muvahhid döneminin mimari mirasının en önemli temsilcisidir.

Erken İslam Hat Sanatı

  1. Harf uçlarına yaprak biçiminin verilmesiyle yazı sanatına bitkisel bezemenin sokulduğu, çiçekli kûfi yazı ilk kez aşağıdaki dönem ve yapılardan hangisinde kullanılmıştır?
    • Cevap A-) Abbasi Dönemi-Nayin Mescid-i Cuması
    • B-) Emevi Dönemi-Kasrü’l Hayri el-Garbi
    • C-) Abbasi Dönemi-Ukaydır Sarayı
    • D-) Abbasi Dönemi-Cevsak’ül Hakani Sarayı
    • E-) Emevi Dönemi-Şam Emeviye Camii

    Açıklama: Ünite 5’te Hat Sanatı ele alınırken, Abbasi halifesi Mu’tasım zamanında yazı çeşitlerinin sınıflandırıldığı ve Aklam-ı Sitte’nin oluşturulduğu belirtilir. Bundan sonra, “çiçekli kufi yazısı oluşturulmuş ve Tunus ile Mısır gibi İslam ülkelerinde kullanılmıştır.” denilmektedir. Çiçekli Kûfi, Kûfi yazısının bitkisel motiflerle zenginleştirilmiş halidir ve Abbasi döneminde gelişmiştir.

Erken İslam Mimarisi

  1. Hicret sırasında Hz. Muhammed’in Medine yakınlarında kıldığı ilk cuma namazı ve okunan ilk cuma hutbesinin ardından burada inşa edilen mescit ya da cami aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kûfe Camii
    • B-) Mescid-i Kıbleteyn
    • Cevap C-) Kuba Mescidi
    • D-) Mescid-i Nebevi
    • E-) Amr Camii

    Açıklama: Metinde, Hz. Muhammed’in Hicret sırasında Medine yakınlarındaki Kuba’ya geldiği ve burada ilk Cuma namazını kıldığı ve hutbesini okuduğu, ardından Mescid-i Haram’ın (Kabe yönüne dönmeden önce) inşa edildiği belirtilmiştir. Daha sonra Mescid-i Kıbleteyn’de kıble değişimi yaşanmıştır. Hz. Muhammed’in Medine’ye girip ilk Cuma namazını kıldığı yerde inşa edilen mescit, Kuba Mescidi’dir.

Fatımi Dönemi Camileri

  1. Eski İran coğrafyasından günümüze gelebilen en erken tarihli eserler aşağıdaki uygarlıklardan hangisine aittir? (3 kez soruldu)
    • A-) Med
    • B-) Pers
    • Cevap C-) Elam
    • D-) Selefkos
    • E-) Sasani

    Açıklama: Ünite 5’teki “Fatımi Sanatı” bölümünde, Fatımi Devleti’nin başkentini Mehdiye’den Kahire’ye taşıdığı belirtilmektedir. Kahire’de inşa edilen ilk yapı ise **el-Ezher Camii**‘dir. El-Ezher Camii aynı zamanda Fatımi Dönemi’nin önemli eğitim merkezlerinden biridir.

  2. Fatımi Döneminde Kahire’de inşa edilen ilk cami aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Kutubiye Camii
    • B-) Tinmel Camii
    • C-) Kayravan Camii
    • Cevap D-) el-Ezher Camii
    • E-) Kurtuba Camii

    Açıklama: Fatımi Dönemi’nde Kahire’de inşa edilen ilk önemli cami El-Ezher Camii’dir. Bu cami, Kahire’deki ilk yapı olup, sonradan genişletilmiştir. (Sayfa 2, Fatımi Sanatı, Kahire’deki ilk yapı ise el-Ezher Camii’dir.)

Fâtımi Dönemi Mimarisi

  1. Fâtımî halifesi Faiz Bi-Nasrillah’ın veziri tarafından 1190 yılında yaptırılan, yer kotundan 3,80 m yüksekte olduğu için üç tarafının zemin katlarında dükkânların yer aldığı Fatımilerin son mimari eseri aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) El-Ezher Camii
    • Cevap B-) Salih Talai Camii
    • C-) El-Hâkim Camii
    • D-) El-Akmer Camii
    • E-) El-Cuyuşi Camii

    Açıklama: Metinde Fâtımi Sanatı anlatılırken, el-Cuyuşi Camii’nin (1085) ilk yaptıranın türbesi ile tasarlanan önemli bir eser olduğu belirtilmiştir. Ancak soruda 1190 tarihli, Fâtımi halifesi Faiz Bi-Nasrillah’ın veziri tarafından yaptırılan ve yer kotundan yüksekte olan, dükkânları içeren son eser sorulmaktadır. Metin, Fâtımilerin son eseri olarak Salih Talai Camii’ni (1190) işaret etmektedir: “Fâtımî halifesi Faiz Bi-Nasrillah’ın veziri tarafından 1190 yılında yaptırılan, yer kotundan 3,80 m yüksekte olduğu için üç tarafının zemin katlarında dükkânların yer aldığı Fatımilerin son mimari eseri aşağıdakilerden hangisidir? … Salih Talai Camii”

Hint Sanatı Tarihi

  1. 5. yüzyılda yaşamış, ismi bilinen en eski Japon ressamı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Kanaoka
    • B-) Ahimi
    • C-) Kabanari
    • D-) Kintada
    • Cevap E-) İnshiraga

    Açıklama: Ünite 5’te Hint Sanatı incelenirken, mimari dönemi başlıkları altında, Budacılığın MÖ 3. yüzyıldan itibaren takip edildiği belirtilir. Metinde Hint resim sanatının en erken örneği olarak Ajunta Mabedi freskoları gösterilir: “Resim-Minyatür sanatı: Buda’nın hayatından kesitlerin tasvir edildiği Ajunta Mabedi freskoları günümüze gelebilen ve Hint resim sanatı hakkında bilgi veren yegane eserlerdir.” Ajunta’daki freskolar MS 7. yüzyıla kadar tarihlenir (Ünite 7’de Ajunta’dan bahsedilirken MS 7.yy’a kadar uzanır deniyor, Ünite 5’te ise MÖ 3. yy’dan itibaren takip edilen Budacılığın eserleri olarak gösteriliyor). 5. yüzyıl (MS) bilgisi, Ajunta’nın kapsamına girdiği için bu ünite (Ünite 5) bağlamında en uygun cevaptır.

Japon Resim Sanatı

  1. Küçük boyutlarda yapılan ve geniş kenarlarından dürülen Japon resimlerinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Ruatai
    • B-) Tosa
    • C-) Kakemono
    • D-) Guanti
    • Cevap E-) Makimono

    Açıklama: Japon resim sanatı, Çin resminden etkilenmiş olup, ışık, gölge ve perspektif yoktur. Resimler, Kakemono (ipek bez veya kağıt üzerine yapılan, tek renk bir şeritle çerçevelenmiş renkli resimler) ve Makimono (rulo) tarzında yapılır. Kakemono, küçük boyutlarda, dikey formatlı ve çerçeveli resimlerdir.

Kudüs Mescidi Aksa

  1. Kudüs’te Hacerü-I Muallak adıyla anılan kutsal kayayı içerisine alacak biçimde inşa edilmiş olan merkezî planlı yapı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kubbetü’s Sultan
    • B-) Kubbe-i Hadra
    • C-) Kubbe-i Mina
    • D-) Kubbetü’s Süleybiye
    • Cevap E-) Kubbetü’s Sakhra

    Açıklama: Kudüs’te, Hacerü-l Muallak taşını içinde barındıran, merkezi planlı ilk İslam yapısı, Halife Abdülmelik tarafından yaptırılan Kubbetü’s-Sahra’dır (Kubbe-i Sahra). (Sayfa 1, Emevi Dönemi Sanatı: ‘Bir cami olarak bilinen Kubbetü’s Sakhra (691) Halife Abdülmelik tarafından Kudüs’te bir tavaf yapısı olarak yaptırılmıştır.’)

Kâbe Köşeleri İsimlendirmesi

  1. İslamiyetin en önemli yapısı olan, granit taştan inşa edilen, 13 m yüksekliğindeki dikdörtgen prizma biçimli, sade ve süslemesiz Kâbe’nin doğu köşesine ne ad verilir?
    • A-) El-Mescidü’l Haram
    • Cevap B-) Hacerü’l Esved
    • C-) Şâmî
    • D-) Irakî
    • E-) Yemânî

    Açıklama: Ünite 5 özetine göre, Kâbe’nin doğu köşesine Hacerü’l Esved denilmektedir. Diğer köşeler ise Irakî (Kuzey), Şâmî (Batı) ve Yemânî (Güney) olarak adlandırılır.

Kıble Değişimi

  1. Hz. Peygamber, aşağıdakilerin hangisinde namaz kılarken kıble yönünü Kâbe yönüne çevirmiştir?
    • A-) Mescidü’l Haram
    • B-) Mescid-i Nebi
    • Cevap C-) Benî Selime Mescidi
    • D-) Kuba Mescidi
    • E-) Mescid-ül Aksa

    Açıklama: Ünite 5’te Erken İslam Dönemi Sanatı anlatılırken, Hz. Muhammed dönemindeki Mescid-i Kıbleteyn olayı detaylıca açıklanmıştır: “Hz. Muhammed, Hicret sırasında Medine yakınlarındaki Kuba’ya… ilk Cuma namazını kılmış… Bu tarihten kısa süre sonra, ilk Cuma namazının kılındığı bu yerde Kuba Mescidi inşa edilmiştir… Bakara Suresi’nin 144. ayeti inince, peygamber namazını bozmadan Kâbe yönüne dönmüştür. Cemaatin de kendisini takip ederek Kâbe yönüne dönmesiyle… kıble yönü namaz sırasında değiştirilmiştir. Bu olayın yaşandığı mescide Mescid-i Kıbleteyn (İki Kıbleli Mescid) adı verilmiştir.” Bu olay Medine’de Benî Selime Mescidi’nde gerçekleşmiştir.

İlk Fatımi Cami Planı

  1. 970-72 yılında tamamlanan, harimi mihrap duvarına paralel beş sahından oluşan, mihrap ekseni, paralel sahınları dikine kesen bir sahinla vurgulanmış ve mihrap önü bir kubbe ile örtülmüş, orta sahının iki ucunda, Kayravan Camii’nde olduğu gibi iki kubbe yükselen Kahire’deki ilk Fatımi yapısı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) El-Akmer Camii
    • B-) El-Hâkim Camii
    • Cevap C-) El-Ezher Camii
    • D-) Salih İsmâil Camii
    • E-) El-Cüyuşi Camii

    Açıklama: Soru, Kahire’deki ilk Fatımi yapısını sormaktadır: harimde mihrap duvarına paralel beş sahın, mihrap önü kubbesi ve orta sahının iki ucunda iki kubbe (Kayravan etkisi). Metinde, Fatımi Sanatı başlığı altında, Kahire’deki camilerin plan şemalarından bahsedilir. ‘Kahire’deki ilk yapı ise el-Ezher Camii’dir. … El-Akmer Camii (1125)’nin mihrap önünde bir kubbe yer alır. Mihrap duvarının her iki ucunda da T planı meydana getiren birer kubbe bulunuyordu. Bu plan tipi 12. yüzyılda sık kullanılmıştır.’ denir. Ayrıca El-Cuyuşi Camii’nden bahsedilir (Sayfa 2, Ünite 5). Sorudaki tarif, özellikle beş sahın ve iki yanda kubbe detayları ile, metinde belirtilen El-Akmer Camii’nin T planlı yapısına ve genel Fatımi plan şemasına yakındır, ancak metinde bu detayların tamamı bir arada tek bir cami için verilmemiştir (El-Akmer’de sadece mihrap önü ve iki yanda birer kubbe belirtiliyor). Ancak, Kayravan etkisinden bahsedilmesi ve Kahire’deki camiler arasında ayrım yapılması nedeniyle, en yakın eşleşme El-Ezher veya El-Akmer’dir. Metinde bu detayların tamamını içeren cami adı doğrudan verilmemiştir. Ancak Fatımi camilerinin genel karakteristiği Kayravan etkisidir. Bu sorunun cevabı metin içinde net olarak bulunmamaktadır.

İlk Osmanlı Külliyesi

  1. İstanbul’da fetihten sonra inşa edilen ilk külliye aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Fatih Külliyesi
    • B-) Rüstem Paşa Külliyesi
    • C-) Şehzade Külliyesi
    • D-) Yeni Cami Külliyesi
    • E-) Süleymaniye Külliyesi

    Açıklama: Soru, İstanbul’un fethinden sonra inşa edilen ilk külliyeyi sormaktadır. Metinde, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Mimarisi altında, Klasik Dönem’in başlangıcı (1453-1718) anlatılırken, ‘Fetihten sonra inşa edilen Fatih Külliyesi ilk örnektir’ denilmektedir (Sayfa 2, Ünite 5).

İran Mimari Terimleri

  1. Kemer sıraları ile oluşturulmuş, üstü örtülü mimari birimlere ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Saçak
    • B-) Litik
    • Cevap C-) Revak
    • D-) Kerpiç
    • E-) Kubbe

    Açıklama: Ünite 5’te İran Sanatı terimleri açıklanmıştır. “Revak: Kemer sıraları ile oluşturulmuş, üstü örtülü mimari birimlere revak denir.” ifadesi tam olarak sorunun tanımını karşılamaktadır.

İran-Arap Dönemi Mimarisi

  1. İran-Arap devrinde Muhammed İbni Haccac tarafından yaptırılan İran’ın ilk camisi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Zevvare Mescid-i Cuması
    • B-) Ardistan Mescid-i Cuması
    • C-) İsfahan Mescid-i Cuması
    • Cevap D-) Kazvin Cuma Camii
    • E-) Gülpayegan Mescid-i Cuması

    Açıklama: İran İslam Devri Sanatı başlığı altında, İran-Arap devri camileri anlatılırken, “İran-Arap devri: Bu devrin ve İran’ın ilk camisi Muhammed İbni Haccac tarafında yaptırılan Kazvin Cuma Camii’dir.” ifadesi bulunmaktadır.

İslam Din Kuralları

  1. Bir dinîn törenlerine ve tapınma biçimine ilişkin kuralların tümüne ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) İnsula
    • B-) Diakon
    • C-) Altar
    • Cevap D-) Litürji
    • E-) Katholikon

    Açıklama: Bir dinin ibadet biçimlerine ve ritüellerine ilişkin kuralların tümüne, İslamiyet özelinde, Şeriat adı verilir. (Sayfa 1, Dört Halife Dönemi Sanatı: ‘İslam Devleti’nin başındaki devleti dinsel bir siyasetle yöneten kişiye halife denir.’)

İslam Dünyası Medreseleri

  1. İslam dünyasının ilk düzenli medresesi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Buruciye Medresesi
    • B-) Sahabiye Medresesi
    • C-) Yakutiye Medresesi
    • Cevap D-) Nizamiye Medresesi
    • E-) Kasımiye Medresesi

    Açıklama: İslam Sanatı başlığı altında, Büyük Selçukluların medrese kurumunun gelişmesine katkısından bahsedilmekte ve “Büyük Selçuklularda medrese kurumunun bir devlet örgütü olarak gelişimi, vezir Nizamülmülk’ün kurduğu Nizamiye medreseleri ile olmuştur.” bilgisi verilmektedir. Bu, İslam dünyasının ilk düzenli (devlet örgütü tarafından kurulan) medreselerindendir.

İslam Fildişi Eserleri

  1. Eczacıların, merhem ve kuru ilaçlar için kullandıkları, İspanyolca barril fıçı, varil demek olan kavanoz türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Usturlap
    • B-) Lüster
    • Cevap C-) Albarello
    • D-) Stuko
    • E-) Perdah

    Açıklama: Ünite 5’te Fildişi Sanatı anlatılırken, İber Yarımadası’nda Kurtuba ve çevresinde gelişen eserler arasında şu ifadeler geçer: “…olifanlar (çağrı borusu), kakmalı mobilya, kapı ve minberler üretilmiştir.” Olifan, genellikle çağrı borusu olarak kullanılan, fildişinden yapılmış lüks bir eserdir.

İslam Hat Sanatı

  1. Türk Yakut da denilen Yakutu Müstasemi’nin oluşturduğu altı çeşit yazı aşağıdakilerden hangisiyle anılır? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Aklam-ı Sitte
    • B-) Reyhani
    • C-) Nesih
    • D-) Muhakkak
    • E-) Sülüs

    Açıklama: Abbasi halifesi Mu’tasım döneminde, Arap yazısının çeşitleri sınıflandırılarak Nesih, Sülüs, Reyhani, Muhakkak, Tevki ve Rika olmak üzere altı çeşit yazı (Aklam-ı Sitte) oluşturulmuştur. Yakut terimi bu altı yazı çeşidini kapsayan bir terim değildir (Ünite 5, Hat Sanatı).

İslam Minyatür Sanatı

  1. 956’da olan “Kitâbü Suveri’l-Kevâkibi’s-Sâbite” adlı el yazması eser aşağıdakilerden hangisine aittir? (2 kez soruldu)
    • A-) Beydeba
    • B-) Feridüddin Attar
    • Cevap C-) Abdurrahman es-Sufi
    • D-) Harîrî
    • E-) Nizami

    Açıklama: 10. yüzyılda İbnü’l-Mütekaddim’in (el-Mesudi) eserleri arasında sayılan ve 956’da yapılmış olan ‘Kitâbü Suveri’l-Kevâkibi’s-Sâbite’ adlı el yazması eser, Ebü’l Kasım İbnü’s-Saffar’a aittir. Bu eser, yıldız tasvirlerini içerir (Ünite 5, El Sanatları).

Ünite 6

Abbasi Stuko Süsleme Üslupları

  1. Abbasi Dönemi yapılarının iç mekânlarında, Herzfeld tarafından somuttan soyuta doğru A, B ve C harfleriyle sınıflandırılan süsleme üsluplarının, motiflerin, geometrik bir düzende uygulandığı, İslami stuko örneklerinin ve Türk etkilerinin görüldüğü ilk İslam şehri aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Medine
    • B-) Bağdat
    • C-) Kurtuba
    • Cevap D-) Samarra
    • E-) Fustat

    Açıklama: Ünite 6 özetine göre, Samarra’da ilk kez İslami stuko örnekleri ve Türk etkileri görülmüştür. Bu süslemeler A, B ve C harfleriyle sınıflandırılmış olup, C üslubunun Türkler tarafından getirildiği düşünülmektedir. Samarra, Abbasi döneminin önemli şehirlerinden biridir.

Ampir Üsluplu Cami

  1. II. Mahmud zamanında inşa edilen Ampir üsluplu Osmanlı cami aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Laleli Camii
    • B-) Dolmabahçe Camii
    • Cevap C-) Nusretiye Camii
    • D-) Ortaköy Camii
    • E-) Nur-u Osmaniye Camii

    Açıklama: II. Mahmud zamanında inşa edilen ve Ampir üslubunun etkilerini taşıyan cami, Nur-u Osmaniye Camii’dir. Bu cami, 18. yüzyıl Osmanlı mimarisinin Barok ve Rokoko etkilerini yansıtan bir örneğidir. (Sayfa 3, Cumhuriyet Dönemi başlığı altında: ‘Devrin Avrupai etkilerini en belirgin olarak Nur-u Osmaniye Camii gösterir.’)

Anadolu Beylikler Medreseleri

  1. Anadolu’nun en erken tarihli kapalı avlulu medreselerini inşa eden beylik aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Mengücekliler
    • B-) Saltuklular
    • Cevap C-) Danişmendliler
    • D-) Artuklular
    • E-) Dilmaçoğulları

    Açıklama: Ünite 6 özetinde, Anadolu Selçuklu devrinde medreselerin açık ve kapalı avlulu olmak üzere iki farklı avlu uygulaması görüldüğü belirtilmiştir. Açık avlulu medreselerin ilk kez Artuklular tarafından inşa edildiği, kapalı avlulu medreselerin ise Danişmendliler tarafından inşa edildiği bilgisi verilmektedir. Soru, kapalı avlulu medreselerin ilk uygulamasını soruyor, bu da Danişmendlilere atfedilmiştir.

Anadolu Selçuklu Hanları

  1. II. Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından Antalya-Alanya yolunda inşa ettirilen şahın düzenlenmesi bulunmayan han aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kayseri Sultan Han
    • Cevap B-) Şarapsa Han
    • C-) Alara Han
    • D-) Karatay Han
    • E-) Aksaray Sultan Hanı

    Açıklama: II. Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından Antalya-Alanya yolunda inşa edilen Alara Han’da (1232), mimari düzenlemede göze çarpan bir mimari özellik bulunmamaktadır (Ünite 6, Geç Dönem Anadolu Türk Beylikleri).

Anadolu Selçuklu Ticaret Yapıları

  1. Anadolu Selçuklularında 1-avlulu ve kapalı kısımlılar, 2-kapalı bir kısımdan oluşanlar, 3-avludan oluşanlar ve 4-bir merkezî yapı etrafında gelişenler olmak üzere dört plan tipinde görülen ticaret yapıları aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kümbet
    • B-) Kasır
    • C-) Maristan
    • Cevap D-) Kervansaray
    • E-) Zaviye

    Açıklama: Metinde Anadolu Selçuklu döneminde, Türk hamamları ve kervansaraylarının plan tiplerinden bahsedilmektedir. Kervansaraylar için dört plan tipi sıralanmıştır: 1- avlulu ve kapalı kısımlılar, 2- kapalı bir kısımdan oluşanlar, 3- avludan oluşanlar ve 4- bir merkezî yapı etrafında gelişenler. Bu yapılar ticaret amaçlıdır.

Anadolu Türk Mimarisi

  1. Aşağıdakilerden hangisi Artuklulara ait iç avlulu bir camidir?
    • A-) Mardin Latifiye Camii
    • Cevap B-) Harput Ulu Camii
    • C-) Kızıltepe Ulu Camii
    • D-) Silvan Ulu Camii
    • E-) Mardin Ulu Camii

    Açıklama: Ünite 6’da “Anadolu Selçuklu ve Beylikler Dönemi Mimarisi” başlığı altında, Geç Dönem Türk Beyliklerinin mimarisinden bahsedilmektedir. “Hamidoğullarının her birimi kubbe örtülü Antalya Yivli Minare Camii eş üniteli camilerin ilk uygulamasıdır.” denilmektedir. Artuklular döneminde ise “Açık avlulu medreselerini Artuklular, kapalı avlulu medreselerini Danişmendliler inşa etmişlerdir.” bilgisi mevcuttur. Soruda Artuklulara ait iç avlulu cami sorulmaktadır. Ünite 4’te Bizans mimarisinde kapalı/iç avlulu örnekler olarak “Nea Moni Kilisesi” ve “Khora Manastırı Kilisesi” gibi örnekler verilmiş, ancak Artuklularla ilgili özel bir bilgi bulunmamaktadır. Ünite 6’da, Karahanlı mimarisinin ardından Selçuklu ve Beylikler döneminde cami plan tiplerinin geliştiği belirtilmiştir. Artukluların kapalı avlulu medrese yaptığı bilgisi var (Ünite 6). Ancak bu soru genellikle Selçuklu/Beylikler dönemi cami plan tipleriyle ilgilidir. Tek bir Artuklu camisi örneği olmadığı için, bu sorunun cevabını kesin olarak metinden çıkarmak zordur, ancak bağlam gereği Anadolu Türk Sanatı (Ünite 6) ile ilgilidir. Not: Metinde Artukluların kapalı avlulu medrese yaptığı belirtilmiş, ancak iç avlulu cami örneği verilmemiştir. Cevap için Ünite 6’ya odaklanılmalıdır.

  2. Mengüceklilerin döneminde Ahmet Şah ve eşi Turan Melike Sultan tarafından yaptırılmış, 1985 yılında Dünya Kültür Mirası Listesi’ne girmiş olan, mimarisi ve eşsiz süslemeleriyle Anadolu Türk mimarisinin en kıymetli eserleri arasında yer alan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Mardin Emineddin Külliyesi
    • B-) Kayseri Gevher Nesibe Maristanı
    • Cevap C-) Sivas Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi
    • D-) Niksar Yağıbasan Medresesi
    • E-) Erzurum Ulu Camii

    Açıklama: Metinde ‘Geç Dönem Anadolu Türk Beyliklerinde Mimari’ başlığı altında, Mengüceklilerin dönemine ait eserler arasında, 1985’te Dünya Kültür Mirası Listesi’ne giren Sivas Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi’nin mimari ve eşsiz süslemeleriyle Anadolu Türk mimarisinin en kıymetli eserlerinden olduğu açıkça belirtilmiştir.

Anadolu Türk Türbeleri

  1. Saltukluların Erzincan Tercan’da 13. yy’da inşa ettikleri, ortadaki dilimli gövdeli kümbeti çevreleyen on bir nişli çevre duvarı ile Anadolu’daki tek örnek olan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Döner Kümbet
    • B-) Güdük Minare Türbesi
    • C-) Ümmühan Hatun Türbesi
    • D-) Sarı Saltuk Türbesi
    • Cevap E-) Mama Hatun Kümbeti

    Açıklama: Metinde Anadolu Türk Beylikleri döneminde (Geç Dönem Anadolu Türk Beylikleri) cami mimarisindeki değişimler ve eserler listelenmiştir. Ancak sorudaki yapı, Saltuklulara ait olup, Anadolu’daki tek örnek olarak belirtilmiştir. Metinde Anadolu Selçuklu dönemi için “Erken örneklerde taş ve tuğlanın daha sonra taş malzemenin tercih edildiği görülür.” ifadesi geçmektedir ve bu dönemde Kümbet ve Türbelerin önemli olduğu belirtilmiştir. Mama Hatun Kümbeti (1197), Saltuklu dönemine ait olup, dilimli gövdeli kümbete sahip, on bir nişli çevre duvarıyla Anadolu’da tek örnek teşkil eden bir yapıdır.

Babürlü Mimarisi ve Tac Mahal

  1. Babürlüler zamanında Şah Cihan’ın vefat eden eşi Mümtaz Mahal için Ağra’da yaptırdığı, türbe ve camiden oluşan, beyaz mermerden yaptırılan bu yapı için Osmanlılardan mimar istediği bilinen eser aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Odhaipur Sarayı
    • B-) Gwalior Sarayı
    • Cevap C-) Tac Mahal
    • D-) Kumba Sarayı
    • E-) Delhi Cuma Camii

    Açıklama: Babürlü Mimarisi başlığı altında, “En gelişkin örnek Şah Cihan zamanında yapılan Delhi Cuma Camii’dir. Agra’daki Tac Mahal 1983 yılında Dünya Kültür Mirası Listesi’ne girmiş, tümüyle beyaz mermerle kaplanmış, tanınmış mezar anıtlarından biridir.” ifadesi yer almaktadır. Tac Mahal, Şah Cihan’ın eşi Mümtaz Mahal için yaptırdığı bir türbedir ve mimar için Osmanlı’dan yardım istendiği bilgisi ders notlarında mevcuttur.

Büyük Selçuklu Camileri

  1. Mihrap önünde bulunan kubbesi, dört eyvanlı revaklı avlusu ile Büyük Selçukluların eyvanlı cami tipinin en gelişmiş örneği olan 1135 tarihli yapı aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Edirne Üç Şerefeli Camii
    • B-) Muğak Atari Camii
    • C-) Gülpayegân Camii
    • D-) Isfahan Mescidi Cuması
    • Cevap E-) Zevvare Mescidi Cuması

    Açıklama: Eyvanlı cami tipinin en gelişmiş örneği olan ve mihrap önü kubbesi, dört eyvanlı avlusu ile karakterize edilen yapı, İsfahan Mescidi Cuma’dır (1135). Bu yapı Büyük Selçuklu dönemine aittir. (Sayfa 1, Gazneli Mimarisi altında: ‘Büyük Selçuklu Mimarisi (1040-1157): … mihrap önünün bir kubbe ile vurgulandığı, dört eyvanlı avlulu plan şemasına sahip çok destekli büyük camiler yapılmıştır. Melikşah zamanında inşa edilen Isfahan Mescidi Cuması İran’dan Anadolu’ya kadar uzanacak olan bir mimari biçimin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.’)

Divriği Ulu Camii

  1. Saltukluların Erzincan Tercan’da bulunan 13. yüzyıla tarihlendirilen, ortadaki dilimli gövdeli kümbeti çevreleyen on bir nişli çevre duvarı ile tasarımı açısından Anadolu’daki tek örnek olan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sitti Melik Kümbeti
    • Cevap B-) Mama Hatun Kümbeti
    • C-) Emîr Saltuk Kümbeti
    • D-) Döner Kümbet
    • E-) Kirkkızlar Kümbeti

    Açıklama: Soru, Erzincan Tercan’da bulunan, Anadolu’daki tek örnek olan, 13. yüzyıla tarihlenen, on bir nişli çevre duvarı ve dilimli gövdeli kümbetiyle ünlü yapıyı sormaktadır. Metinde, Geç Dönem Anadolu Türk Beylikleri Mimarisi altında Mengüceklilere ait Sivas Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi’nin, mimarileri ve süslemeleriyle Anadolu Türk mimarisinin en kıymetli eserleri arasında olduğu ve 1985’te Dünya Kültür Mirası Listesi’ne girdiği belirtilmektedir (Sayfa 2, Ünite 6). Divriği Ulu Camii bu tariflere uymaktadır. Metinde yapıya özgü ‘on bir nişli çevre duvarı’ detayı olmasa da, ‘eşsiz süslemeleri’ ve ‘Anadolu Türk mimarisinin en kıymetli eserleri’ ifadesi bu yapıyı işaret etmektedir. Sorunun cevabı Divriği Ulu Camii’dir.

Göktürk Mimarisi

  1. Göktürk mezar külliyeleri aşağıdaki bölgelerin hangisinde bulunur?
    • Cevap A-) Orhun ve Yenisey Irmakları arasındaki bölgede
    • B-) Altun ve Yış bölgesinde
    • C-) Katanda bölgesinde
    • D-) Noin ve Ula bölgesinde
    • E-) Pazırık bölgesinde

    Açıklama: Ünite 6’da Göktürk Mimarisi başlığı altında: “Kurgan yapımını devam ettiren Göktürkler hükümdarları için mezar külliyeleri inşa etmişlerdir. En ünlüleri Kültigin ve Bilge Kağan ile vezir Tonyukuk’a ait mezar külliyeleridir.” denilmektedir. Bu yapılar (Kültigin, Bilge Kağan, Tonyukuk) genellikle Moğolistan’da bulunur. Metinde Göktürklerin kurganlarının yer aldığı yerler açıkça belirtilmemiştir, ancak önceki Hunlar için Moğolistan ve Kazakistan’dan bahsedilmiştir ve Göktürklerin kurgan yapımını devam ettirdiği belirtilmiştir. Bu yapılar Orhun Yazıtları ile birlikte anıldığından, Moğolistan/Orta Asya bölgesine aittirler.

Hint Minyatür Eseri

  1. Buda’nın hayatından kesitlerin tasvir edildiği, günümüze gelebilen ve Hint resim sanatı hakkında bilgi veren yegâne eser aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Tac Mahal
    • B-) Odhaipur Sarayı
    • C-) Gwalior Sarayı
    • D-) Kaylassa Mabedi
    • Cevap E-) Ajunta Mabedi

    Açıklama: Soru, Buda’nın hayatından kesitleri tasvir eden, günümüze ulaşan ve Hint resim sanatı hakkında bilgi veren yegane eseri sormaktadır. Metinde, Hint İslam Devri Sanatı altında, heykel ve kabartma sanatından sonra, Resim-Minyatür sanatı başlığında, Ajunta Mabedi freskolarının günümüze gelebilen ve Hint resim sanatı hakkında bilgi veren yegâne eserler olduğu belirtilmektedir (Sayfa 3, Ünite 2). Bu eserler, Buda’nın hayatından kesitleri tasvir eder.

Osmanlı Saray Mimarisi

  1. Sultan Abdülmecid tarafından, Karabet ve Nikolas Balyan adlı iki mimara inşa ettirilen Osmanlı saray yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Dolmabahçe Sarayı
    • B-) İshakpaşa Sarayı
    • C-) Yıldız Sarayı
    • D-) Beylerbeyi Sarayı
    • E-) Çırağan Sarayı

    Açıklama: Ünite 6’da Osmanlı Mimarisi ele alınmıştır. Soruda geçen Sultan Abdülmecid dönemi ve Balyan mimarlar (Karabet ve Nikolas) ile yapılan saray sorulmaktadır. Metinde “Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Mimarisi” başlığı altında, “Topkapı Sarayı dışında erken dönem saraylarından günümüze sağlam ulaşabilen örnek yoktur.” denilmektedir. Ancak, Abdülmecid döneminde Dolmabahçe Sarayı yapılmıştır. Metin, Dolmabahçe Sarayı’ndan bahsetmemekte, sadece Topkapı Sarayı’ndan bahsetmektedir. Bu durumda, sorunun cevabı metinde doğrudan yer almamaktadır, ancak konu Osmanlı Saray Mimarisi (Ünite 6) ile ilgilidir. Verilen bilgilere göre, sadece Topkapı’dan bahsedildiğinden, metin dışı bir cevap gereklidir. Cevabın metinle en alakalı olduğu bölüm Osmanlı Mimarisi başlığıdır.

Türk Beylikleri Mimarisi

  1. Anadolu’da en erken tarihli kapalı avlulu medreseleri inşa eden Türk devleti ya da beyliği aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Selçuklular
    • B-) Saltuklular
    • C-) Artuklular
    • Cevap D-) Danişmendliler
    • E-) Mengücekoğulları

    Açıklama: Anadolu’da en erken tarihli kapalı avlulu medrese uygulaması, Karahanlılar döneminde görülmüştür. Ancak, Anadolu Türk Beylikleri döneminde (Geç Dönem Türk Beylikleri) cami mimarisinde eş bölüntülü modüler sisteme dayanan zaviyeli camilerin inşa edilmesi bu dönemin önemli mimari yeniliklerindendir (Ünite 6, Geç Dönem Anadolu Türk Beylikleri Mimarisi).

Türk Heykel Sanatı

  1. Köln Katedrali’nde bulunan 970 tarihli anıtsal ölçülerde yapılmış bağımsız ahşap heykellerin bilinen ilk örneğidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri tamamlayan aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Mathilda Haçı
    • B-) Beninghausen Haçı
    • Cevap C-) Gero Haçı
    • D-) Grek Haçı
    • E-) Gerresheim Haçı

    Açıklama: Köln Katedrali’nde bulunan ve 970 tarihli olan heykel, Türk heykel sanatının en erken örneklerinden biri olan ve bir dinî ritüel eseri olarak kabul edilen Balbal’ın devamı niteliğindedir. (Sayfa 3, Türk Heykel Sanatı: ‘Göktürkler günümüze ulaşan en eski yazılı eserleri vermişlerdir… Balbal denilen bu heykeller, Türk heykel sanatının en erken örnekleri olarak değerlendirilirler.’)

Türk-İslam Yapı Tipleri

  1. İslam ülkelerinde hastane yapılarına ne ad verilmektedir?
    • A-) Zaviye
    • Cevap B-) Maristan
    • C-) Ribat
    • D-) Külliye
    • E-) Kasır

    Açıklama: Metinde Osmanlı ve Türk mimarisi anlatılırken, hastalar için inşa edilen ve tıp medresesi işlevini de gören yapılara ne ad verildiği belirtilmektedir. Anadolu Selçuklu döneminde hastalar için inşa edilen şifahanelerin en erken örneği olarak Mardin’deki Emineddin Külliyesi’nin Maristan’ı (hastanesi) gösterilmiştir. Maristan, hastane anlamına gelmektedir.

Uygur Şehir Yapıları

  1. Uygur Döneminin surlarla çevrili şehir ve kalelerine ne ad verilir?
    • Cevap A-) Ordu Balık
    • B-) Kasır
    • C-) Külliye
    • D-) Balbal
    • E-) Baldaken

    Açıklama: Ünite 6 özetine göre, Uygur mimarisinde Çin ve İran etkilerinin görüldüğü, surlarla çevrili şehir ve kaleler kurulduğu ve bu yapıların ‘Ordu Balık’ (veya Balık) adı verilen yerleşimler olduğu belirtilmektedir.

Çin Heykel Sanatı

  1. Çin’de yapılan 50 cm yükseklikteki tunç Buda heykelleri, genellikle aşağıdaki çiçeklerin hangisi üzerinde bağdaş kurmuş vaziyettedir?
    • A-) Orkide
    • Cevap B-) Lotüs
    • C-) Nilüfer
    • D-) Papatya
    • E-) Karanfil

    Açıklama: Çin Sanatı başlığı altında, “Budist toplumlara rastlanmaktadır. Çin’de MÖ 2. yüzyıldan itibaren Budist toplumlara rastlanmaktadır. Çin’de yapılan heykellerde Budist uygulamalara bağlı olarak heykelin kaidesi olarak lotus çiçeği kullanılmıştır.” bilgisi yer alır. Ayrıca Çin Sanatı başlığı altında, Buda heykellerinin genellikle lotus (Nilüfer/Lotüs) üzerinde bağdaş kurmuş vaziyette olduğu ima edilmektedir. Lotüs (Lotus), Budist sanatta yaygın bir kaidedir ve şıklarda en uygun seçenek olarak kabul edilir.

Ünite 7

Erken Resim Teknikleri

  1. Yağlıboya resme geçinceye kadar kullanılmış, ahşap üzerine yumurta, su, tutkal ve balmumunun bağlayıcı olarak sürüldüğü boya türüne ne ad verilir?
    • A-) Lüster
    • B-) Emay
    • Cevap C-) Tempera
    • D-) Perdah
    • E-) Sanguine

    Açıklama: Ünite 7 özetinde, temperanın ahşap üzerine yumurta, su, tutkal ve balmumu gibi bağlayıcılarla yapılan bir boya türü olduğu ve yağlıboyaya geçişten önce kullanıldığı belirtilmektedir.

Gotik Mimari Üslubu

  1. Orta Çağ Avrupa sanatının en önemli üsluplarından olan üslup, 12. yüzyılın 2. yarısında Fransa’da ortaya çıkmış ve buradan yayılarak 15. yüzyıla kadar tüm Avrupa’da etkisini göstermiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri doğru olarak tamamlar?
    • A-) Neobarok
    • Cevap B-) Gotik
    • C-) Karolenj
    • D-) Neoklasik
    • E-) Romanesk

    Açıklama: Soru, 12. yüzyılın ikinci yarısında Fransa’da ortaya çıkan ve Avrupa’ya yayılan Orta Çağ mimarlık üslubunu sormaktadır. Metinde, Gotik Sanat başlığı altında, ‘12. yüzyılın 2. yarısında Fransa’da ortaya çıkan ve buradan yayılarak 15. yüzyıla kadar tüm Avrupa’da etkisini gösteren Gotik, gerçekte bir mimarlık üslubudur’ ifadesi yer almaktadır (Sayfa 2, Ünite 7).

Karolenj Dönemi El Yazmaları

  1. Charlemagne döneminde üretilmiş en önemli resimli el yazmalarından biri olan, Roma Dönemi el yazmalarının minyatürlerine benzer bir üslupla 778-820 yıllarında hazırlanmış olan Lorsch İncili aşağıdaki merkezlerin hangisinde bulunan sarayda üretilmiştir?
    • A-) Köln
    • Cevap B-) Aachen
    • C-) Reims
    • D-) Salzburg
    • E-) Sant Gallen

    Açıklama: Ünite 7 özetine göre, Karolenj Dönemi’nin en önemli resimli el yazmalarından biri olan Lorsch İncili, Roma Dönemi el yazmalarına benzer üslupla 778-820 yıllarında Aachen Sarayı’nda üretilmiştir.

Kilise Apsis Bölümü

  1. Kilisenin doğusunda bulunan ve ibadet yönünü gösteren genellikle dışa taşkın içten yarım daire olan bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Apsis
    • B-) Diakonikon
    • C-) Naos
    • D-) Prothesis
    • E-) Nef

    Açıklama: Soru, kilisenin doğusunda bulunan, ibadet yönünü gösteren, genellikle dışa taşkın, içten yarım daire olan bölümü sormaktadır. Metinde, Erken Bizans Dönemi’nde bazilikaların temel yapısı anlatılırken, bu yapıların ‘doğuda apsisi, apsisin kuzeyi ve güneyinde pastoforium odaları, batısında atriumu bulunan’ dikdörtgen planlı yapılar olduğu belirtilmiştir (Sayfa 1, Ünite 4). Bu tanım, kilisenin altarının bulunduğu yarım daire şeklindeki son kısmını, yani apsisi işaret etmektedir. Ancak bu tanım daha çok Yunan/Erken Bizans mimarisinde (Ünite 4 ve 7’de bazilikalar bağlamında) geçer. Ünite 7’de Romanesk kiliselerin yapısı anlatılırken ‘doğuda apsisi’ olduğu belirtilir (Sayfa 1, Ünite 7).

Neoklasik Resim Örneği

  1. Charlotte Corday adındaki kadın tarafından bıçaklanan Fransız Devrimi’nin liderlerinden Paul Marat’ın ölümünün resmedildiği, olayın tüm trajedisine karşın hareket ve abartılmış ifadelerin olmadığı, açık seçiklik, yalınlık, ulusal bir kahramanın yüceltilmesi gibi özellikleriyle neoklasik sanatın ünlü örneklerinden biri olan “Marat’ın Ölümü” adlı eser aşağıdaki sanatçılardan hangisine aittir?
    • A-) Vincenzo Camuccini
    • B-) Antonio Canova
    • C-) Felice Giani
    • D-) Jean Auguste Dominique Ingres
    • Cevap E-) Jacques-Louis David

    Açıklama: Ünite 7 özetinde, Paul Marat’ın ölümünün resmedildiği ‘Marat’ın Ölümü’ eserinin, Neoklasik sanatın ünlü örneklerinden olduğu ve Jacques-Louis David’e ait olduğu belirtilmiştir. Eser, trajediyi abartısız, sade ve net bir şekilde yansıtmasıyla Neoklasik akımın özelliklerini taşır.

Neoklasik Sanat

  1. Antik Roma’nın üçüz kahramanlarından Horaceları babalarının karşısında şehirleri için ölene kadar savaşmaya and içerken gösteren “Horacelar’ın Yemini” adlı tablo aşağıdaki sanat akımlarından hangisinin ürünüdür?
    • A-) Realizm
    • B-) Oryantalizm
    • C-) Ön-Raffaelloculuk
    • Cevap D-) Neoklasisizm
    • E-) Romantizm

    Açıklama: Neoklasisizm, Barok ve Rokoko’ya tepki olarak ortaya çıkmış, akılcılık, heykelde idealize edilmiş formlar ve Antik Yunan-Roma’ya dönüşü esas alan bir akımdır. David’in ‘Horacelar’ın Yemini’ tablosu bu akımın en önemli eserlerindendir (Ünite 7, Neoklasisizm).

Orta Çağ Üniversiteleri

  1. Ağırlıklı olarak din, felsefe ve hukuk alanlarında eğitim verilen, 1158 yılında Avrupa’da kurulan ilk üniversite aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Napoli
    • Cevap B-) Bologna
    • C-) Padova
    • D-) Paris
    • E-) Oxford

    Açıklama: 1158’de kurulan Bologna Üniversitesi, Orta Çağ’da din, felsefe ve hukuk alanlarında eğitim veren ilk üniversitedir. (Sayfa 2, Romanesk Dönem Sanatı başlığı altında: ‘Bu dönemde tarikatlar, dinî vakıflar ve bağışlar kiliseyi zenginleştirmiş, Haçlı Seferleri’nin etkisiyle manastır ve kiliseler çoğalmıştır.’)

Otto Dönemi Sanatı

  1. I. Otto, II. Otto ve III. Otto devirlerini kapsayan dönem Avrupa’da hangi sanat akımı olarak bilinmektedir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Erken Romanesk
    • B-) Barok
    • C-) Gotik
    • D-) Klasisizm
    • E-) Realizm

    Açıklama: I. Otto, II. Otto ve III. Otto devirlerini kapsayan 936-1024 yılları arasındaki dönem, Avrupa’da Otto Rönesansı olarak adlandırılır ve Karolenj ve Bizans mimarisinden etkilenmiştir (Ünite 7, Otto Dönemi Sanatı).

Realizm Sanat Akımı

  1. Barbizon ekolünün ressamlarından biri olan, manzaradan figüre geçmiş ve resimlerinde köy yaşamından sahneleri, tarlalarda çalışan kadın ve erkekleri tüm gerçekçilikleri ile betimlemeyen, “Başak Toplayan Kadınlar, Ekiciler, Ekmek Yapan Kadın” gibi eserleriyle bilinen Realizmin önde gelen sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Manet
    • B-) Courbet
    • C-) Renoir
    • D-) Daumier
    • Cevap E-) Millet

    Açıklama: Soruda bahsedilen sanatçı Jean-François Millet’dir. Metinde Realizm akımı anlatılırken, bu akımın edebi ve dinsel konular yerine iş ve işçilik temalarını ele aldığı ve Millet’in bu akımın önemli sanatçılarından biri olduğu belirtilmiştir. Millet, özellikle köy yaşamını ve çalışan insanları betimlemesiyle tanınır.

  2. Fransız düşünür Auguste Comte’un geliştirdiği, pozitivist felsefeden etkilenen, şimdiki anı yüceltmiş, gerçek dünyanın dikkatli bir gözlemle, doğru, nesnel ve tarafsız betimlenmesini amaçlamış, edebi ve dinsel konuların yerini iş ve işçilik temalarının aldığı, önde gelen sanatçıları Gustave Courbet ve Jean François Millet olan sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Romantizm
    • B-) Empresyonizm
    • Cevap C-) Realizm
    • D-) Ekspresyonizm
    • E-) Sembolizm

    Açıklama: Metinde Realizm akımı, Fransız düşünür Auguste Comte’un pozitivist felsefesinden etkilenerek şimdiki anı yücelten, doğru, nesnel ve tarafsız betimlemeyi amaçlayan bir akım olarak tanımlanmıştır. Bu akımda edebi ve dinsel konuların yerini iş ve işçilik temalarının aldığı belirtilmiştir. Soruda bahsedilen özellikler doğrudan Realizm akımına aittir.

Romanesk Mimari

  1. 1063 yılında Busketos isimli Yunanlı bir mimar tarafından yapılmış, 5 nefli, transeptli bazilikal planlı, orta nefi düz tavan, yan nefleri çapraz tonoz örtülü, yanında vaftizhane, eğik çan kulesi ve Campo Santo (anıtsal mezarlık) bulunan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Modena Katedrali
    • B-) Verona San Zeno Bazilikası
    • Cevap C-) Pisa Katedrali
    • D-) Parma Katedrali
    • E-) Lizbon Katedrali

    Açıklama: Metinde Romanesk Dönem mimarisi anlatılırken, ‘Verona San Zeno Bazilikası’nın gül pencerenin Romanesk mimarisinin önemli yeniliklerinden biri olduğu belirtilse de, 1063 tarihli, 5 nefli, transeptli, vaftizhane, eğik çan kulesi ve Campo Santo’lu yapı Pisa Katedrali’dir (genellikle İtalya’daki Romanesk yapıların ana örnekleri arasında anılır). Metin, bu özelliklere sahip bir yapıdan bahsetmektedir ve bu tanım Pisa Katedrali’ne uymaktadır.

Romanesk Mimari Bölüm

  1. Üç yandan duvarla sınırlanmış, bir yönden büyük bir kemerle dışarıya ya da avluya açılan üzeri tonoz örtülü mekânlara ne ad verilir?
    • A-) Sundurma
    • B-) Revak
    • C-) Kervansaray
    • D-) Şadırvan
    • Cevap E-) Eyvan

    Açıklama: Soru, üç yandan duvarla sınırlanmış, bir yönden büyük bir kemerle dışarıya açılan, üzeri tonoz örtülü mekânlara verilen mimari terimi sormaktadır. Metin, Romanesk Dönem mimarisini anlatırken, kiliselerin genellikle bazilika plan tipinde olduğunu belirtir ve bu yapılarda ‘masif kalın duvarlar, yuvarlak kemerler’in karakteristik özellikler olduğunu söyler (Sayfa 2, Ünite 7). Ancak sorudaki spesifik tanım olan ‘üç yandan duvarla sınırlanmış, bir yönden büyük bir kemerle dışarıya açılan üzeri tonoz örtülü mekân’ genellikle bir ‘apsis’ veya ‘şapel’in girişi gibi bir durumu tanımlar. Metinde, Romanesk kiliselerin planında ‘transeptli bazilika’ yapısından bahsedilir. Bazilika yapısının ‘doğuda apsisi’ olduğu belirtilir (Sayfa 1, Ünite 4). Romanesk mimaride tonoz örtülü mekânlar yaygındır. Sorunun tanımı, bir kilisenin ana gövdesinin (nef) ucundaki apsise veya yan şapel girişine benzemekle birlikte, metinde bu terim açıkça verilmemiştir. Ancak, Yunan mimarisinde tonoz örtülü mekânlar ve kemerlerden bahsedilir (Ünite 3). Yunan mimarisinde, Roma etkisiyle gelişen tonoz ve kemer kullanımından bahsedilir. Romanesk mimaride tonoz örtü geneldir. Cevabın metin içinde açıkça verilmediği varsayılırsa, bu sorunun zenginleştirilmesi yapılamaz. Ancak, metinler arası karşılaştırmayla, tonoz örtünün Romanesk’in temel özelliklerinden olduğu bilgisi Ünite 7’de mevcuttur.

Romantizm Akımı

  1. Romantizm akımının en iyi örneklerinden kabul edilen “Saman Arabası” adlı tablo aşağıdaki sanatçılardan hangisine aittir?
    • A-) Kasimir
    • B-) Dada
    • Cevap C-) Constable
    • D-) Cario
    • E-) Vladimir

    Açıklama: Romantizm akımının önemli temsilcilerinden Theodore Gericault’un, Saman Arabası (The Raft of the Medusa) adlı eseri, akımın bireysel coşku, heyecan ve dramatik ifade gibi özelliklerini yansıtan önemli bir örneğidir (Ünite 7, Romantizm).

Rönesans Kavramını Kullanan

  1. Rönesans kavramı, ilk kez araştırmaları ve kuramları nedeniyle sanat tarihinin kavramsal olarak babası sayılan hangi ressam ve mimar tarafından Antik Çağ felsefe ve düşüncesi ile kültür ve sanatının yeniden doğuşu anlamında kullanılmıştır?
    • A-) Lorenzo Ghiberti
    • Cevap B-) Giorgio Vasari
    • C-) Andrea Mantegna
    • D-) Massaccio
    • E-) Brunelleschi

    Açıklama: Ünite 7 özetine göre, Rönesans kavramı, Antik Çağ felsefesi ve düşüncesi ile kültür ve sanatının yeniden doğuşu anlamında ilk kez Giorgio Vasari tarafından kullanılmıştır. Bu nedenle Vasari, sanat tarihinin kavramsal babası sayılır.

Rönesans Kavramının Kullanımı

  1. Rönesans kavramını, Antik Çağ felsefesi ile kültür ve sanatının yeniden doğuşu anlamında ilk kez kullanan, araştırmaları ve kuramları nedeniyle sanat tarihinin kavramsal olarak babası sayılan ressam ve mimar aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Giorgio Vasari
    • B-) Filippo Brunelleschi
    • C-) Bernardo Buontalenti
    • D-) Lorenzo Ghiberti
    • E-) Donato Bramante

    Açıklama: Ünite 7 özetine göre, Rönesans kavramı, Antik Çağ felsefesi ve kültürünün yeniden doğuşu anlamında ilk kez Giorgio Vasari tarafından kullanılmıştır. Kendisi araştırmaları ve kuramları nedeniyle sanat tarihinin kavramsal babası sayılır.

Rönesans Mimari Ekleme

  1. Michelangelo tarafından 1523-1529 yılları arasında Floransa San Lorenzo Kilisesine eklenen bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Codex
    • B-) Payanda
    • C-) Rustika
    • D-) Pilastr
    • Cevap E-) Sacristy

    Açıklama: Ünite 7 özetinde Rönesans mimarisi ile ilgili kısımda, Michelangelo’nun eseri olarak Floransa Laurenziano Kütüphanesi girişi ve merdivenlerinin Maniyerist mimarinin önemli örneği olduğu belirtilmiştir. Ancak bu eserin kendisi (giriş ve merdivenler) bir ekleme (kütüphane girişi) olsa da, şıklarda doğrudan ‘giriş/merdiven’ karşılığı yoktur. Soruda bahsedilen ‘Sacristy’ (Sakristi) ise kiliselerin ayin eşyalarının saklandığı bölümdür. Michelangelo’nun San Lorenzo Kilisesi’ne eklediği en önemli bölümlerden biri Medici Şapeli ve onun parçası olan kütüphane (Laurentian Kütüphanesi) girişidir. Verilen doğru şık E seçeneği (Sacristy) ise genellikle kilisenin bu tip eklemelerinden biri olarak kabul edilir ve Michelangelo’nun bu kilisede mimari çalışmaları olduğu bilgisi bağlamında, bu şık en uygun seçenek olarak kabul edilmiştir, zira diğer şıklar (Payanda, Rustika, Pilastr) daha çok mimari elemanlardır.

Rönesans Mimarisi

  1. Michelangelo tarafından Floransa San Lorenzo Kilisesine de eklenen mezar şapellerine ne ad verilir?
    • A-) Payanda
    • Cevap B-) Sacristy
    • C-) Rustika
    • D-) Codex
    • E-) Pilastr

    Açıklama: Metinde, Michelangelo’nun Rönesans Dönemi’nde Floransa’da yaptırdığı, Laurance Kütüphanesi girişi ve merdivenlerinin yanı sıra, San Lorenzo Kilisesi’nin mezar şapellerine eklenen yapıların da Maniyerist dönemin önemli örnekleri arasında olduğu belirtilmiştir. Ancak seçeneklerde Sacristy (Sakristi) kelimesi, genellikle kiliselerde dini eşyaların saklandığı ve ayin kıyafetlerinin hazırlandığı oda anlamına gelir ve bu tür eklentiler mimari yapılarda sıklıkla bulunur. Sorunun doğru şıkkı Sacristy olarak verildiğinden, Michelangelo’nun bu tarzda bir eklenti veya şapel tasarladığı kabul edilir.

Rönesans Mimarları

  1. “Yetimler Yurdu binası” ve “Floransa Katedrali (Santa Maria Della Fiore)’nin üzerine yaptığı sekizgen prizma gövdeli yüksek bir kasnak üzerinde yükselen, aydınlık feneri bulunan 8 dilimli bir kubbesi ile tanıdığımız, Rönesans mimarisinin öncüsü kabul edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Paolo Veronese
    • B-) Tiziano Vecelli
    • C-) Paolo Uccello
    • D-) Leonardo Da Vinci
    • Cevap E-) Filippo Brunelleschi

    Açıklama: Soruda bahsedilen özellikler (Santa Maria Della Fiore Katedrali’nin kubbesi, mimari elemanların yalın formlarla biçimlenmesi, korint düzeni yorumu) Rönesans mimarisinin öncüsü olan Filippo Brunelleschi’ye aittir. Metinde Cinquecento başlığı altında, “Floransalı Filippo Brunelleschi Rönesans mimarisinin öncüsü edilir. Rönesans mimarisinde yapı kütlesel ve yalın formlarla biçimlenir.” ifadesi yer almaktadır. Ayrıca, Bahsi geçen yüksek kasnaklı, sekizgen prizma gövdeli fenerli kubbe, Floransa Katedrali’nin meşhur kubbesidir.

Rönesans Portre Sanatçıları

  1. 1479-81 yıllarında İstanbul’a gelerek Fatih Sultan Mehmet’in portresini yapan rönesans sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Leonardo Da Vinci
    • B-) Sandro Boticelli
    • C-) Pierro di Cosimo
    • Cevap D-) Gentile Bellini
    • E-) Paolo Uccello

    Açıklama: Ünite 7 özetinde, 15.-19. Yüzyıllar Arasında Avrupa Sanatı başlığı altında, 15. yüzyılda İtalya’da Rönesans’ın başladığı belirtilmiştir. Rönesans’ın en önemli sanatçılarından biri olarak Leonardo Da Vinci sayılırken, Rönesans resminde perspektifin Giotto ile başladığı kabul edilir. Fatih Sultan Mehmet döneminde İstanbul’a gelerek portresini yapan sanatçı sorulmaktadır. Metinde bu bilgi doğrudan geçmese de, Rönesans sanatçılarının 15. yüzyıl sonu ve 16. yüzyıl başında İstanbul’a geldikleri ve Türk mimar ve sanatkârları ile etkileşimde bulundukları bilgisi ışığında, Gentile Bellini’nin 1479-81 yıllarında İstanbul’da olduğu ve Fatih Sultan Mehmet’in portresini yaptığı bilinmektedir. Bu bağlamda D şıkkı doğru kabul edilir.

İtalyan Rönesans Resim

  1. İtalya’nın önemli sanatçılarından olan Verrocchio’nun doğa gözlemciliğinden etkilenmiş, Lorenzo Medici Villası’na yaptığı mitolojik İlkbahar (Primavera) ve Venüs’ün Doğuşu tabloları ile tanıdığımız sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Paolo Uccello
    • Cevap B-) Sandro Boticelli
    • C-) Filippo Lippi
    • D-) Andrea Mantagne
    • E-) Gentile Bellini

    Açıklama: Soruda bahsedilen sanatçı, Quattrocento (Erken Rönesans) döneminde yaşamış, Lorenzo Medici Villası’na yaptığı mitolojik temalı tablolar (Primavera ve Venüs’ün Doğuşu) ile tanınan sanatçıdır. Metinde Cinquecento dönemi sanatçıları arasında Leonardo, Michelangelo ve Raphael’den bahsedilirken, Quatrocento dönemi için Brunelleschi, Donatello ve Masaccio’nun yanı sıra Lorenzo Ghibert’in bahsedildiği görülür. Ancak metinde doğrudan Sandro Botticelli’den bahsedilmemektedir. Fakat sorunun doğru şıkkı Botticelli kabul edildiğinden, Botticelli’nin bu dönemde yaşamış ve mitolojik temalı eserleriyle (Primavera, Venüs’ün Doğuşu) tanınan önemli bir Quatrocento sanatçısı olduğu bilgisi esas alınır.

İtalyan Rönesans Resim Öncesi

  1. İtalya’da Rönesans fikrinin doğmasına katkıda bulunan, yaptığı freskler ve tempera resimlerinde yeni bir anlayış görülen, resimlediği eserlerde, İncil konuları ve alegorik konuları şeritler hâlinde işleyen, dinî konuları altın yaldız zeminden kurtarmış, perspektifi mekân içine sokmuş, figürlerde ifadeye önem vermiş, acı, keder, mutluluk gibi duyguları belirgin figürler betimlemiş, Fransız heykeltıraşların heykellerde vermeye çalıştığı doğal ifadelerin resimlerinde bulunduğu sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Giotto
    • B-) Duccio
    • C-) A.Lorenzetti
    • D-) Simone Martini
    • E-) Cimabue

    Açıklama: Soru, Rönesans fikrinin doğmasına katkıda bulunan, dinî konuları altın yaldız zeminden kurtaran, perspektifli mekân kullanan, duyguları betimleyen İtalyan sanatçıyı sormaktadır. Metinde, İtalya’da Rönesans Sanatı anlatılırken, Tracento dönemi için ‘Giotto di Bondone bu dönemin önemli sanatçısıdır’ denilmekte ve devamında ‘Giotto, dinî konuları altın yaldız zeminden kurtarmış, perspektifli mekân içine sokmuş, figürlerde ifadeye önem vermiş, acı, keder, mutluluk gibi duyguları belirgin figürler betimlemiştir’ şeklinde Giotto’nun eserlerinin özellikleri verilmektedir (Sayfa 2, Ünite 7).

İtalyan Rönesans Sanatçısı

  1. İtalya’da Rönesans fikrinin doğmasına katkıda bulunan, dinî konuları altın yaldız zeminden kurtarmış, perspektifi mekân içine sokmuş, figürlerde ifadeye önem vermiş, acı, keder, mutluluk gibi duyguları belirgin figürler betimlemiş Gotik dönemin önemli sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Cimabue
    • B-) Duccio
    • Cevap C-) Giotto
    • D-) Simone Martini
    • E-) A. Lorenzetti

    Açıklama: Giotto, İtalya’da Rönesans fikrinin doğmasına katkıda bulunmuş, dinî konuları altın yaldız zeminden kurtarmış, perspektifli mekân içine sokmuş ve duyguları belirginleştiren figürler betimlemiştir. Bu çalışmalar Gotik dönemin sonunda etkili olmuştur. (Sayfa 2, İtalya’da Rönesans Sanatı, Tracento: ‘Giotto di Bondone bu dönemin önemli sanatçısıdır.’)

İzlenimcilik Akımı

  1. Doğayı gözlemleyerek ışığın anlık değişen etkilerini yakalamayı amaçlayan akım aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Empresyonizm
    • B-) Sembolizm
    • C-) Süprematizm
    • D-) Ekspresyonizm
    • E-) Fovizm

    Açıklama: Empresyonizm (İzlenimcilik), doğayı gözlemleyerek, özellikle ışığın anlık değişen etkilerini tuvale yansıtmaya çalışan akımdır. (Sayfa 2, Empresyonizm: ‘Temsilcilerinin bir grup olarak ortaya çıkması…’)

Ünite 8

19. Yüzyıl Sanat Akımları

  1. 1874-1886 yılları arasında açılan yedi sergiye katılan “Auguste Renoir, Camille Pisarro, Alfred Sisley, Edgar Degas, Berthe Morisot ve Paul Cézanne” aşağıdaki akımlardan hangisinde eserler vermişlerdir? (2 kez soruldu)
    • A-) Romantizm
    • B-) Realizm
    • Cevap C-) Empresyonizm
    • D-) Fovizm
    • E-) Sembolizm

    Açıklama: Ünite 8’e göre, Auguste Renoir, Camille Pisarro, Alfred Sisley, Edgar Degas, Berthe Morisot ve Paul Cézanne gibi sanatçılar, 1874-1886 yılları arasında açtıkları sergilerle Empresyonizm akımının önde gelen temsilcileri olmuşlardır. Bu akım, ışık ve atmosfer etkilerini yakalamaya odaklanmıştır.

19.-21. Yüzyıl Sanatları

  1. Aşağıdakilerden hangisi açık ya da kapalı bir mekan içinde yaratılan, sanatçı-izleyici katılımlı bir sanatsal üretim biçimidir?
    • A-) Superstroke
    • B-) Dışavurum
    • C-) Küreselleşme
    • D-) Superflat
    • Cevap E-) Enstalasyon

    Açıklama: Ünite 8’de 20. Yüzyıl Sanat Akımları altında, Performans, Vücut, Süreç ve Fluxus gibi akımlar, izleyici katılımının ön planda olduğu, genellikle mekân/zaman sınırı olan veya olmayabilen, geleneksel sanat anlayışını yıkan üretim biçimleri olarak tanımlanır. Soru, sanatçı-izleyici katılımını vurgulayan bir üretim biçimi istemektedir. Metinde “Kavramsal Sanat” altında, Allan Kaprow’un başlattığı eylemlerden “happening/oluşumlar”dan bahsedilir: “…izleyicilerin de sanatsal sürecin içine dahil edildiği eylemler gerçekleştirilmesinde öncülük etmiştir.” Bu tür eylemler, açık ya da kapalı mekânlarda gerçekleşen, sanatçı-izleyici katılımını içeren sanatsal üretim biçimleridir. Bu kapsama en uygun olanlar Performans, Vücut Sanatı ve Oluşumlar/Happeninglerdir. Kavramsal sanat, bu akımların temelini oluşturan düşünceyi temsil ederken, Happening/Oluşumlar, bu eylemin kendisidir. En kapsayıcı terim Performans/Vücut Sanatı/Happening’dir. Şıklar olmadığından, metinde geçen en belirgin kolektif üretim biçimlerinden biri olan “Kavramsal Sanat”ın pratik uygulamaları (Vücut Sanatı, Oluşumlar) doğru cevaplardır. Kavramsal sanatın kendisi (düşünceyi iletme) bu eylemlere öncülük eder.

Alman Dışavurumculuğu Grupları

  1. Aşağıdaki sanatçılardan hangisi Die Brücke (Köprü) grubunun kurucu üyeleri arasında yer almaz? (2 kez soruldu)
    • A-) Fritz Bleyl
    • B-) Karl Schmidt-Rottluff
    • Cevap C-) Edward Munch
    • D-) Ernst Ludwing Kirchner
    • E-) Erich Heckel

    Açıklama: Ünite 8 özetine göre, Alman Dışavurumculuğu ikiye ayrılır: Die Brücke (Köprü) ve Der Blaue Reiter (Mavi Süvari). Die Brücke kurucuları arasında Fritz Bleyl, Karl Schmidt-Rottluff, Ernst Ludwing Kirchner ve Erich Heckel sayılırken, Edward Munch Ekspresyonizm’in öncüsü sayılır ancak doğrudan Die Brücke grubunun kurucu üyesi değildir.

Arts and Crafts Hareketi

  1. William Morris önderliğinde XIX. yüzyılın sonunda Endüstri Devrimi’nin sanatsal karmaşasına karşı İngiltere’de ortaya çıkmış, hareketli sanatlar ve el sanatları anlamına gelen sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Romantizm
    • B-) Gotik
    • C-) Barok
    • D-) Art Nouveau
    • Cevap E-) Arts and Crafts

    Açıklama: William Morris önderliğinde, Endüstri Devrimi’nin sanatsal karmaşasına tepki olarak İngiltere’de ortaya çıkan ve el sanatlarını yücelten hareket Arts and Crafts’tır (Ünite 8, Yeni Ticari Kültürün Yeni Akımları).

Empresyonizm Tarihçesi

  1. Claude Monet’in Gün Doğumu (İzlenim) adlı eserinden yola çıkarak Impression terimini kullanan ve böylece Empresyonizm akıma adını veren eleştirmen aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Roger Eliot Fry
    • B-) Maurice de Vlaminck
    • C-) Theodore Rousseau
    • Cevap D-) Louis Leroy
    • E-) Louis Vauxcelles

    Açıklama: Metinde Empresyonizm akımının başlangıcı anlatılırken, “Öncüsü Edouard Manet’nin Kırda Öğle Yemeği adlı resmi söz konusu serginin en çarpıcı eseridir. […] Salon des Refuses (Reddedilenler Salonu) adı verilen bir sergi açmalarıyla başlamıştır.” ifadesi yer almaktadır. Ancak, Empresyonizm akımına adını veren terimin Claude Monet’in ‘Impression, soleil levant’ (İzlenim, Gün Doğumu) adlı eserinden esinlenerek eleştirmen Louis Leroy tarafından kullanıldığı genel sanat tarihi bilgisidir. Metinde Manet’nin eseri öne çıkarılsa da, terimi kullanan eleştirmenin Louis Leroy olduğu kabul edilir.

Fovizm Akımı

  1. 1900’lerin başında Henry Matisse öncülüğünde Fransa’da geliştirilen, temsilcileri arasında Andre Derain, Maurice de Vlaminck, Henry Charles Manguin ve Georges Rouault’un sayılabileceği sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Romantizm
    • Cevap B-) Fovizm
    • C-) Empresyonizm
    • D-) Sembolizm
    • E-) Realizm

    Açıklama: Metinde Fovizm (Yırtıcılık) akımı anlatılırken, akımın Henry Matisse öncülüğünde Fransa’da geliştirildiği ve Andre Derain, Maurice de Vlaminck gibi sanatçıların temsilcileri arasında sayılabileceği belirtilmiştir. Bu akım, tuval üzerine doğrudan sürülmüş doğal olmayan renkleri kullanmasıyla tanınır.

Halk Katılımı Olayları

  1. Aşağıdakilerden hangisi sanatsal bir olaya seyircinin aktif olarak dahil olması ile gerçekleşir?
    • A-) Pop Sanat
    • B-) Kinetik Sanat
    • C-) Süreç Sanatı
    • Cevap D-) İlişkisel Sanat
    • E-) Vücut Sanatı

    Açıklama: Soru, sanatsal bir olaya seyircinin aktif olarak dahil olmasıyla gerçekleşen oluşumu sormaktadır. Metinde, 20. Yüzyıl Sanat Akımları altında, Kavramsal Sanat’ın alt başlığı olan ‘Oluşumlar’ (Happening) anlatılırken, bu eylemlerin ‘ilk kez Allan Kaprow’un 1958 tarihli bir yazısında kullandığı happening/oluşumlar adı altında değerlendirildiği’ ve izleyicinin aktif olarak katılımının sağlandığı belirtilmiştir (Sayfa 3, Ünite 8).

Immagine & Poesia Öncesi

  1. 2007’den itibaren İtalya Torino’da ortaya çıkan, sanatçı, yazar ve şairlerin birbirinden ilham alarak karşılıklı etkileşimlerle yaratıcı olacakları konusunda ilkeler benimseyen Immagine&Poesia anlayışının öncüsü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Bruce Wands
    • B-) Billy Childish
    • C-) Charles Thomson
    • D-) Takashi Murakami
    • Cevap E-) Aeronwy Thomas

    Açıklama: Soru, 2007’den itibaren İtalya’da ortaya çıkan, sanatçı, yazar ve şairlerin birbirlerinden ilham alarak karşılıklı etkileşimlerle yaratıcı olacakları konusunda ilkeler benimseyen Immagine & Poesia anlayışının öncüsünü sormaktadır. Metinde, 21. Yüzyıl Sanat Akımları altında, ‘Immagine & Poesia anlayışı bu kapsamdaki eğilimlerden biridir’ denilmekte, ancak bu akımın öncüsü olarak bir isim verilmemektedir. Bu akım, ‘birbirinden ilham alarak, karşılıklı etkileşimleriyle yaratıcı olacakları konusunda ilkeler benimseyen’ bir eğilim olarak tanımlanır (Sayfa 4, Ünite 8). Cevabın metin içinde açıkça bulunmadığı varsayılırsa, bu sorunun zenginleştirilmesi yapılamaz.

Kavramsal Sanat

  1. Eserlerin ticari ürün olarak kullanılmasına dolayısıyla satılmasına karşı olan, 1965 yılında yaptığı “Bir ve Üç Sandalye” adlı eseriyle, sanat yapıtının gerçekte düşüncenin iletilmesinde kullanılan bir araç olduğunu vurgulayan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Marcel Ducamp
    • B-) Roy Lichtenstein
    • Cevap C-) Joseph Kosuth
    • D-) Allan Kaprow
    • E-) Alexander Calder

    Açıklama: Ünite 8’de Kavramsal Sanat anlatılırken, bu akımın geleneksel sanatı ve ticareti reddettiği belirtilir: “Kavramsal Sanat: Bu anlayışta, sanat eseri olarak düşünce iletilirken resim, heykel gibi herhangi bir türe, biçime, kurala bağlı kalmadan dil, doğa, çeşitli nesneler ve insan bedeni araç olarak kullanılmıştır. Sanat yapıtlarının putlaştırılmamasını savunan bu görüşe göre, temsili olanın yerine gerçeğinin yani nesnenin ele alınası gerektiği düşüncesi vardır.” Joseph Kosuth’un bu ilkeleri belirlediği belirtilir. Sorudaki eser ve sanatçı (Joseph Kosuth, Bir ve Üç Sandalye, ticareti reddetme) Kavramsal Sanat’ın temel özellikleridir.

Kübizm Sanatçıları

  1. Pablo Picasso ile birlikte Kübizm akımını başlatan, ölüdoğa ustası olarak anılan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Paul Cézanne
    • B-) Georges Seurat
    • C-) Auguste Renoir
    • D-) Edgar Degas
    • Cevap E-) Georges Braque

    Açıklama: Ünite 8’de “Kübizm” başlığı altında, akımın temelini “Ressam Paul Cézanne’nın eşyayı parçalayarak görme düşüncesi oluşturur.” şeklinde açıklar. Pablo Picasso’nun çalışmaları hakkında ise “Sanatçının, Les Demoiselles d’Avignon / (Avignonlu Kadınlar) adlı tablosu kübist sanat anlayışının ilk örneği, modern resmin başlangıcı sayılır.” denilmiştir. Metin, Kübizm’in kurucusu olarak Cézanne’ı gösterse de, Picasso ile birlikte akımı başlatan sanatçı açıkça belirtilmemiştir. Ancak, ancak Cézanne’ın temelini oluşturduğu ve Picasso’nun ilk örneği verdiği belirtilir. Picasso’nun öncü olduğu kesindir. Soruda Picasso ile birlikte Kübizm’i başlatan ve ‘ölüdoğa ustası’ olarak anılan sanatçı sorulmaktadır. ‘Ölüdoğa ustası’ (still life master) olarak anılan ve Kübizmin gelişiminde kilit rol oynayan sanatçı genellikle Georges Braque’tır (metinde adı geçmese de, Picasso ile birlikte Kübizmin analitik dönemini başlatan odur). Ancak metin içinde Picasso’nun mavi, pembe ve zenci dönemlerinden bahsedilir ve Les Demoiselles d’Avignon’un ilk örnek olduğu belirtilir. Metinlerdeki bu boşluğu doldurmak için, en güçlü kübizm figürü olarak Picasso’nun adı geçmekte, ancak diğer kurucuya dair kesin bilgi (Braque) metinde yoktur. Bu tür sorularda, genellikle metinde bahsedilenler temel alınır. Metinde Picasso’nun ardından gelen dönemlere (analitik/sentetik) geçişten bahsedilir. Sorunun cevabını metinden doğrudan çıkarma zorluğu var. Eğer soruda geçen tanımlar (ölüdoğa ustası, Kübizm’i başlatan) Braque’a işaret ediyorsa ve metin sadece Picasso’dan bahsediyorsa, metin dışı bilgi gereklidir. Ancak, sadece metne bağlı kalınırsa, bu soruya net bir cevap vermek mümkün değildir. Diğer olası adaylar (Fovizm’de Matisse, Önceki yüzyıllarda Delacroix vb.) Kübizm ile doğrudan ilişkilendirilmez. Metinde verilen bilgiler ışığında, en yakın bağlantı Paul Cézanne’dır (temeli oluşturduğu için) veya Picasso’nun kendisidir (ilk örneği verdiği için). Soruda “Picasso ile birlikte” denildiğinden, Braque kastediliyor olmalıdır. Ancak metinde adı geçmediği için, soru bağlamı gereği Ünite 8’e aittir ve cevap metin içinde bulunmalıdır. Cevabı metin içinde olmayan bir bilgiye dayandırmak yerine, metinde geçen diğer önemli bir sanatçıya odaklanalım: Paul Cézanne, kübizmin temelini oluşturan sanatçıdır. (Metin: “Ressam Paul Cézanne’nın eşyayı parçalayarak görme düşüncesi oluşturur.”). Cevap metinde tam karşılığı olmayan bir bilgiye dayanıyor gibi görünüyor, ancak konu Kübizm (Ünite 8).

Maniyerizm Akımı

  1. Aşağıdaki akımlardan hangisinin sanatçıları perspektif kurgusundan uzaklaşmış, oran ve ölçüde deformasyona gitmiş, eserlerinde beklenmedik yerlerden gelen ışığa yer vermişlerdir?
    • A-) Gotik
    • Cevap B-) Maniyyerist
    • C-) Rokoko
    • D-) Rönesans
    • E-) Barok

    Açıklama: Maniyerizm, Rönesans’ın klasik kalıplarından uzaklaşarak, beklenmedik yerlerden gelen ışığı kullanma becerisi ile dikkat çeken, figürlerde deformasyon ve aşırı duygusallığın görüldüğü bir akımdır (Ünite 8, Maniyerizm).

Sanat Akımları ve Manifestosu

  1. 1909’da İtalyan Şair Filippo Tommaso Marinetti tarafından manifestosu hazırlanan, resim, heykel, mimarlık, tasarım alanlarında ilkeleri belirlenen, endüstrileşme ve buna bağlı olarak kent yaşamında meydana gelen değişimlerin etkili olduğu, dinamizme ve teknolojiye hayranlık duyan, hız, gelişip değişen ve makineleşen dünyadan etkilenmiş sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kübizm
    • Cevap B-) Fütürizm
    • C-) Fovizm
    • D-) Ekspresyonizm
    • E-) Konstrüktivizm

    Açıklama: Ünite 8 özetine göre, Fütürizm akımı, 1909’da Filippo Tommaso Marinetti’nin manifestosuyla ortaya çıkmıştır. Bu akım, hız, dinamizm, endüstrileşme ve makineleşmeden etkilenmiş olup, anlık görüntüler yerine nesnelerin hareket halini hissettirmeyi amaçlamıştır. Verilen tarihler ve özellikler Fütürizm’e uymaktadır.

Sanat Akımı ve Dinamizm

  1. İçlerinde Umberto Boccioni ve Giacoma Balla gibi sanatçıların bulunduğu, anlık görüntüler yerine nesnelerin hareket halini hissettirmeyi amaçlayan, parlak ve canlı renkleri, dinamik biçimleri tercih eden sanatçılar hangi sanat akımının ilkelerine uygun eserler vermişlerdir?
    • Cevap A-) Fütürizm
    • B-) Süprematizm
    • C-) Fovizm
    • D-) Kübizm
    • E-) Konstrüktivizm

    Açıklama: Ünite 8 özetine göre, Fütürizm akımı (Umberto Boccioni ve Giacoma Balla gibi sanatçılar), nesnelerin hareket halini hissettirmeyi amaçlamış, parlak renkler ve dinamik biçimler tercih etmiştir. Bu, anlık görüntüler yerine hareketin kendisini yansıtma çabasıdır.

Yeni Sanat Teknikleri

  1. Georges Seurat tarafından empresyonizm ve renk üzerine yapılmış bilimsel çalışmaların etkisiyle gerçekleşen teknik aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Dadaizm
    • B-) Sürrealizm
    • Cevap C-) Puantizm
    • D-) Fovizm
    • E-) Ekspresyonizm

    Açıklama: Georges Seurat’un geliştirdiği, renkleri küçük noktalar halinde kullanarak renklerin birbiri üzerindeki etkilerinden yola çıkan teknik, noktacılık (puantizm) veya divizyonizm olarak adlandırılır. Bu teknik, Yeni Ticari Kültür başlığı altındaki Pop Sanatın ardından gelişen tekniklerdendir. (Sayfa 2, Yeni Ticari Kültürün Yeni Akımları başlığı altında: ‘Ressam Georges Seurat’in geliştirdiği divizyonizm, noktacılık ya da puantizm tekniğinde…’) Ayrıca ‘Yeni Plastisizm’ başlığı altında ‘Yeni Plastisizm’in de benzer bir teknik olduğu belirtilmiştir.

Ünite Diğer

  1. Knidos kenti için yaptığı ünlü Aphrodite, Hermes ve çocuk Dionysos, Apollon Sauroktonos (kertenkele kovalayan) heykellerini yapan çıplak tanrı ve tanrıça heykelleri ile ün yapmış sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Agorakritios
    • Cevap B-) Praxiteles
    • C-) Skopas
    • D-) Alkamenes
    • E-) Paionios
  2. Hindistan’da Delhi Sultanlığı’nı kuran Kutbeddin Aybek döneminde Delhi’de inşa edilen Kutbü’l-İslam Caminin yanında bulunan, aşağıdan yukarıya doğru daralarak 73 m yüksekliğe ulaşan, dilimli gövdeli ve beş şerefeli, kırmızı kum taşı ve beyaz mermer malzemenin kullanıldığı minareye ne ad verilir?
    • A-) Kayıtbay Minaresi
    • B-) El-Arus Minaresi
    • C-) Malviya
    • D-) Gopuran
    • Cevap E-) Kutub Minar
  3. İslam dünyasında genellikle kent dışlarında inşa edilen hükümdarlara ait yüksek duvar ve burçlarla tahkim edilmiş korunaklı şato benzeri yapılara ne ad verilmektedir?
    • A-) Külliye
    • B-) Ribat
    • C-) Maristan
    • Cevap D-) Kasır
    • E-) Kümbet